Gürcüstanda vergi rezidentliyi: 183 gün qaydası

Gürcüstanda yaşayış icazəsi və vergi rezidentliyi iki ayrı statusdur və hər birinin öz qaydaları var. Yaşayış icazəsi ölkədə qanuni yaşamaq hüququ verir. Vergi rezidentliyi isə verginizi harada ödədiyinizi müəyyən edir və onu almaq üçün yaşayış icazəsi lazım deyil.

Çoxları vergi rezidentliyini ölkədə 183 gün qalmaqla əldə edir. Bu qədər qala bilmirsinizsə, hazırda başqa yol yoxdur: varlı şəxslər üçün ayrıca status 2023-cü ildə ləğv edilib.

Gürcüstanda vergi rezidentliyi nə verir

Əsas üstünlük ikiqat vergitutma haqqında sazişlərə əsasən təqdim edə biləcəyiniz arayışdır: onun sayəsində eyni gəlirdən vətəninizdə ikinci dəfə vergi tutulmur. Gürcüstan yalnız Gürcüstan mənbəli gəlirə 20% sabit dərəcə ilə vergi qoyur, xarici gəlir isə burada həm rezidentlər, həm də qeyri-rezidentlər üçün vergidən azaddır.

Bütün incəlik hansı gəlirin Gürcüstan mənbəli sayılmasındadır: bu məsələdə ən çox uzaqdan işləyənlər yanılır.

Vergi Məcəlləsinin 104-cü maddəsinə görə, Gürcüstanın vergi rezidentinin xidmətlərdən qazandığı gəlir, müştərinin harada olmasından və pulun hansı ölkədən gəlməsindən asılı olmayaraq, Gürcüstan mənbəli sayılır. Fiziki olaraq Gürcüstanda olarkən aldığınız maaş da belədir, hətta işəgötürəniniz xaricdə olsa və pul xarici bank hesabına köçürülsə belə.

Gürcüstan hər ikisinə vergi qoyur. Passiv xarici gəlir isə vergidən azad qalır: xarici şirkətin dividendləri, xarici bank hesabı üzrə faizlər və ya xarici lisenziatın ödədiyi royalti.

183 gün qaydası necə işləyir

Çox adam cari vergi ilində bitən istənilən fasiləsiz 12 aylıq dövrdə Gürcüstanda 183 gün və daha çox qalaraq rezident olur. Günlərin ardıcıl olması şərt deyil, gəldiyiniz və getdiyiniz günlərin hər biri tam gün sayılır. Vergi Məcəlləsinin 34-cü maddəsinə görə, xaricə xüsusi olaraq müalicə, istirahət, ezamiyyət və ya təhsil üçün getmisinizsə, orada keçən vaxt da Gürcüstanda keçmiş sayılır. Digər səfərlər hesablamanı sıfırlamır, sadəcə dayandırır.

Status hər təqvim ili üçün ayrıca müəyyən edilir, 12 aylıq dövr isə əvvəlki ilə də keçə bilər. Tutaq ki, Gürcüstana 2025-ci il sentyabrın 1-də gəlib burada qalmısınız: 2025-ci il üçün cəmi 122 gününüz olur. 2026-cı ilin mart ayının əvvəlində son 12 ayda 183 gün tamamlanır və 2026-cı il üçün rezident olursunuz. Sizi əvvəlki il üçün rezident edən günlər növbəti ildə ikinci dəfə hesablanmır.

183 gün qalmadan yol varmı?

2023-cü ilin iyununadək ilin yarısını Gürcüstanda keçirə bilməyənlər böyük aktiv və ya gəlir, həmçinin Gürcüstanda əmlak əsasında HNWI (High Net Worth Individual, yəni varlı şəxs) statusuna müraciət edə bilərdilər. Bu statusun qaydaları 2023-cü il iyunun 14-də ləğv edilib və yeniləri qəbul olunmayıb, ona görə bu gün Gürcüstanın vergi rezidenti olmağın yeganə yolu 183 gün qaydasıdır.

Vergi rezidentliyi arayışı: statusu necə sübut etməli

Gürcüstan daxilində rezident sayılmaq üçün ölkədə 183 gün keçirmək kifayətdir. Bu statusa xaricdə istinad etmək üçün isə, məsələn, sazişə əsasən ikiqat vergitutmadan qorunmaq istəyirsinizsə, rəsmi vergi rezidentliyi arayışı lazımdır.

Gürcüstanın qüvvədə olan 58 ikiqat vergitutma sazişi var və onların hər hansı biri üzrə güzəşt verməzdən əvvəl xarici vergi orqanı və ya bank bu arayışı görmək istəyəcək. Özünüzün saydığınız 183 günün Gürcüstandan kənarda heç bir hüquqi qüvvəsi yoxdur.

Arayışa rs.ge saytındakı şəxsi kabinetdən, şəxsən və ya nümayəndə vasitəsilə müraciət etmək olar. Standart 183 gün qaydası ilə müraciət edəndə Gəlirlər Xidməti (Revenue Service) sərhəd keçidləri barədə öz məlumatlarına baxır, ona görə sizdən bilet və ya otel bronu istənilmir.

Arayış pulsuzdur və adətən 5-15 iş günü ərzində hazır olur, əlavə ödənişlə isə daha tez almaq mümkündür.

Fərdi sahibkarlar üçün aşağı dərəcələr

Standart 20% dərəcə adi Gürcüstan mənbəli gəlirə tətbiq olunur, amma bəziləri daha az ödəyir. Gürcüstanda fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keçib kiçik biznes statusu alsanız, illik dövriyyə 500 000 lari həddini aşmayana qədər 1% ödəyirsiniz.

Bu hədd aşıldıqdan sonra həmin ayın əvvəlindən təqvim ilinin sonuna qədər qazandığınız bütün gəlirdən 3% ödəyirsiniz. Mikrobiznes statusunda (illik gəlir 30 000 lari həddinədək) gəlir vergisi ümumiyyətlə ödənilmir.

Bu dərəcələr yalnız sahibkarlıq gəlirinə aiddir. Əmək müqaviləsi ilə alınan maaşdan yenə 20% tutulur, konsaltinq, hüquq xidmətləri və lisenziyalı fəaliyyət kimi bəzi sahələr isə kiçik biznes statusu ala bilmir.

Aşağı dərəcələr Gürcüstan mənbəli gəlirin nə sayıldığını da dəyişmir. Kiçik biznes statusu olan və Gürcüstandan xarici müştərilər üçün işləyən frilanser bu gəlirdən yenə vergi ödəyir, sadəcə 20% əvəzinə 1% dərəcəsi ilə.

İllik bəyannaməni necə vermək

Xarici işəgötürən Gürcüstan vergisini tutmursa, 20% vergini özünüz ödəyirsiniz. Növbəti ilin 31 mart tarixinədək rs.ge saytındakı şəxsi kabinetdə illik bəyannamə verin və vergini də həmin tarixə qədər ödəyin. Kiçik biznes statusu olan fərdi sahibkarlar da bəyannamə verir, sadəcə öz aşağı dərəcələri ilə.

Bəyannamə verməli olub-olmadığınız vəziyyətinizdən asılıdır, çünki işçilər, özünüməşğullar və şirkət sahibləri üçün qaydalar fərqlidir. Öz halınızı Gəlirlər Xidmətində və ya mühasiblə dəqiqləşdirin.

Vergi sazişlərinin sizə necə tətbiq olunacağı vətəninizdən və şəxsi şəraitinizdən asılıdır. Başqa ölkədə də vergi ödəməli olursunuzsa, hər iki ölkənin vergi qanunlarını bilən məsləhətçiyə müraciət edin.