საგადასახადო რეზიდენტობა საქართველოში: 183 დღის წესი

ბინადრობის ნებართვა და საგადასახადო რეზიდენტობა საქართველოში ორი სხვადასხვა სტატუსია და თითოეულს თავისი წესები აქვს. ნებართვა ქვეყანაში კანონიერად ცხოვრების უფლებას გაძლევთ. რეზიდენტობა კი განსაზღვრავს, სად იხდით გადასახადს, და მის მისაღებად ბინადრობის ნებართვა არ გჭირდებათ.

ადამიანების უმეტესობა რეზიდენტი ქვეყანაში 183 დღის გატარებით ხდება. თუ ამდენ ხანს დარჩენას ვერ ახერხებთ, სხვა გზა ამჟამად არ არსებობს: შეძლებული ადამიანებისთვის განკუთვნილი ცალკე სტატუსი 2023 წელს გაუქმდა.

რას გაძლევთ საქართველოს საგადასახადო რეზიდენტობა

მთავარი სარგებელი ცნობაა, რომლითაც ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმებები შეგიძლიათ გამოიყენოთ და ერთსა და იმავე შემოსავალს თქვენს ქვეყანაში ხელახლა აღარ დაგიბეგრავენ. საქართველო მხოლოდ ქართული წყაროს შემოსავალს ბეგრავს, ერთიანი 20%-ით, უცხოური შემოსავალი კი აქ არ იბეგრება არც რეზიდენტებისთვის და არც არარეზიდენტებისთვის.

მთავარი ის არის, რა ითვლება ქართული წყაროს შემოსავლად, და სწორედ აქ ცდებიან ყველაზე ხშირად დისტანციურად მომუშავეები.

საგადასახადო კოდექსის 104-ე მუხლით, საქართველოს საგადასახადო რეზიდენტის შემოსავალი მომსახურებიდან ქართული წყაროს შემოსავლად ითვლება, სადაც არ უნდა იყოს კლიენტი და რომელი ქვეყნიდანაც არ უნდა მოდიოდეს გადახდა. იგივე ეხება ხელფასს, რომელსაც საქართველოში ფიზიკურად ყოფნისას გამოიმუშავებთ, თუნდაც დამსაქმებელი უცხოეთში იყოს და ფული უცხოურ ბანკში გერიცხებოდეთ.

საქართველო ორივეს ბეგრავს. პასიური უცხოური შემოსავალი კი გადასახადისგან თავისუფალი რჩება: უცხოური კომპანიის დივიდენდები, უცხოურ საბანკო ანგარიშზე დარიცხული პროცენტი თუ უცხოელი ლიცენზიატის მიერ გადახდილი როიალტი.

როგორ მუშაობს 183 დღის წესი

რეზიდენტი, როგორც წესი, მაშინ ხდებით, როცა ნებისმიერ უწყვეტ 12-თვიან პერიოდში, რომელიც მიმდინარე საგადასახადო წელს მთავრდება, საქართველოში 183 დღე ან მეტს გაატარებთ. დღეები ზედიზედ არ არის აუცილებელი, ჩამოსვლისა და წასვლის დღე კი თითო სრულ დღედ ითვლება. საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის მიხედვით, თუ საზღვარგარეთ სპეციალურად სამკურნალოდ, დასასვენებლად, მივლინებით ან სასწავლებლად გახვედით, იქ გატარებული დროც საქართველოში ყოფნად ითვლება. სხვა გასვლა დათვლას მხოლოდ აჩერებს და ნულზე არ აბრუნებს.

სტატუსი ყოველი კალენდარული წლისთვის ცალკე დგინდება, ხოლო 12-თვიანი პერიოდი შეიძლება წინა წელსაც მოიცავდეს. ვთქვათ, საქართველოში 2025 წლის 1 სექტემბერს ჩამოხვედით და დარჩით. 2025 წელს მხოლოდ 122 დღე დაგიგროვდებათ. 2026 წლის მარტის დასაწყისში უკანასკნელ 12 თვეში 183 დღე შეგისრულდებათ და 2026 წლისთვის რეზიდენტი გახდებით. დღეები, რომლებითაც უკვე წინა წლის რეზიდენტი გახდით, მომდევნო წელს მეორედ არ ითვლება.

არსებობს თუ არა გზა 183 დღის გარეშე?

2023 წლის ივნისამდე მათ, ვინც წლის ნახევარს საქართველოში ვერ ატარებდა, შეეძლოთ მაღალი ქონებრივი მდგომარეობის მქონე პირის (High Net Worth Individual, HNWI) სტატუსი მოეთხოვათ მნიშვნელოვანი აქტივების ან შემოსავლისა და საქართველოში უძრავი ქონების საფუძველზე. ამ სტატუსის მინიჭების წესი 2023 წლის 14 ივნისს გაუქმდა და ახალი არ მიუღიათ, ამიტომ დღეს საქართველოს საგადასახადო რეზიდენტი მხოლოდ 183 დღის წესით შეიძლება გახდეთ.

როგორ დაადასტუროთ სტატუსი: საგადასახადო რეზიდენტობის ცნობა

საქართველოში რეზიდენტად ჩასათვლელად ქვეყანაში 183 დღის გატარება საკმარისია. ამ სტატუსს საზღვარგარეთ რომ დაეყრდნოთ, მაგალითად, შეთანხმებით ორმაგი დაბეგვრის თავიდან ასაცილებლად, საგადასახადო რეზიდენტობის ოფიციალური ცნობა დაგჭირდებათ.

საქართველოს 58 მოქმედი ორმაგი დაბეგვრის შეთანხმება აქვს. სანამ რომელიმე მათგანით შეღავათს მოგცემთ, უცხოური საგადასახადო ორგანო თუ ბანკი ამ ცნობას აუცილებლად მოგთხოვთ, რადგან თქვენ მიერ დათვლილ 183 დღეს საქართველოს გარეთ სიტყვაზე არავინ დაგიჯერებთ.

განაცხადის შეტანა შეგიძლიათ rs.ge-ის ელექტრონული კაბინეტიდან, პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით. სტანდარტულ შემთხვევაში, როცა რეზიდენტობა 183 დღით დგინდება, შემოსავლების სამსახური საზღვრის კვეთის საკუთარ მონაცემებს ამოწმებს, ამიტომ ბილეთებს ან სასტუმროს ჯავშნებს არ მოგთხოვენ.

ცნობა უფასოა და ჩვეულებრივ 5-15 სამუშაო დღეში მზადდება, დამატებითი საფასურით კი უფრო სწრაფადაც მიიღებთ.

დაბალი განაკვეთები ინდივიდუალური მეწარმეებისთვის

სტანდარტული 20% ქართული წყაროს ჩვეულებრივ შემოსავალზე ვრცელდება, თუმცა ზოგი ნაკლებს იხდის. თუ საქართველოში ინდივიდუალურ მეწარმედ დარეგისტრირდებით და მცირე ბიზნესის სტატუსს მიიღებთ, სანამ წლიური ბრუნვა 500 000 ლარს არ გადააჭარბებს, 1%-ს გადაიხდით.

ამ ზღვრის გადაჭარბების შემდეგ კი იმ თვის დასაწყისიდან კალენდარული წლის ბოლომდე მიღებულ მთელ შემოსავალზე 3%-ს გადაიხდით. მიკრობიზნესის სტატუსით, წელიწადში 30 000 ლარამდე შემოსავლისას, საშემოსავლო გადასახადს საერთოდ არ იხდით.

ეს განაკვეთები მხოლოდ ბიზნესშემოსავალზე ვრცელდება. შრომითი ხელშეკრულებით მიღებული ხელფასი მაინც 20%-ით იბეგრება, ზოგი საქმიანობისთვის კი, მათ შორის კონსულტირების, იურიდიული მომსახურებისა და სალიცენზიო საქმიანობისთვის, მცირე ბიზნესის სტატუსის მიღება საერთოდ შეუძლებელია.

დაბალი განაკვეთი არც იმას ცვლის, რა ითვლება ქართული წყაროს შემოსავლად. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ფრილანსერი, რომელიც საქართველოდან უცხოელ კლიენტებთან მუშაობს, ამ შემოსავალზე გადასახადს მაინც იხდის, უბრალოდ 20%-ის ნაცვლად 1%-ს.

წლიური დეკლარაციის ჩაბარება

თუ უცხოელი დამსაქმებელი ქართულ გადასახადს არ აკავებს, 20%-ს თავად იხდით. წლიური დეკლარაცია rs.ge-ზე პირადი კაბინეტიდან მომდევნო წლის 31 მარტამდე უნდა ჩააბაროთ და გადასახადიც იმავე თარიღამდე გადაიხადოთ. მცირე ბიზნესის სტატუსის მქონე ი/მ-ებიც აბარებენ დეკლარაციას, ოღონდ თავიანთი დაბალი განაკვეთით.

გევალებათ თუ არა დეკლარაციის ჩაბარება, თქვენს სიტუაციაზეა დამოკიდებული, რადგან დასაქმებულებს, თვითდასაქმებულებსა და კომპანიის მფლობელებს სხვადასხვა წესი აქვთ. თქვენი შემთხვევა შემოსავლების სამსახურში ან ბუღალტერთან გადაამოწმეთ.

როგორ იმოქმედებს საგადასახადო შეთანხმებები, თქვენს ქვეყანასა და პირად გარემოებებზეა დამოკიდებული. თუ სხვა ქვეყანაში უკვე გაქვთ გადასახადის გადახდის ვალდებულება, მიმართეთ კონსულტანტს, რომელიც ორივე ქვეყნის საგადასახადო კანონმდებლობას იცნობს.