Հարկային ռեզիդենտություն Վրաստանում. 183 օրվա կանոնը

Վրաստանում կացության թույլտվությունը և հարկային ռեզիդենտությունը երկու առանձին կարգավիճակ են, և յուրաքանչյուրն ունի իր կանոնները։ Կացության թույլտվությունը թույլ է տալիս օրինական ապրել երկրում։ Հարկային ռեզիդենտությունը որոշում է, թե որտեղ եք հարկ վճարում, և այն ստանալու համար կացության թույլտվություն պետք չէ։

Մարդկանց մեծ մասը ռեզիդենտ է դառնում՝ երկրում անցկացնելով 183 օր։ Իսկ նրանց համար, ովքեր այդքան մնալ չեն կարող, այժմ այլ ճանապարհ չկա. ունևոր մարդկանց առանձին կարգավիճակը վերացվել է 2023 թվականին։

Ինչ է տալիս Վրաստանի հարկային ռեզիդենտությունը

Գլխավոր առավելությունը տեղեկանքն է, որով կարող եք օգտվել կրկնակի հարկումից խուսափելու պայմանագրերից, որպեսզի նույն եկամուտը ձեր երկրում կրկին չհարկվի։ Վրաստանը հարկում է միայն վրացական աղբյուրից եկամուտը՝ 20% միասնական դրույքաչափով, իսկ արտասահմանյան եկամուտն այստեղ հարկից ազատ է թե՛ ռեզիդենտների, թե՛ ոչ ռեզիդենտների համար։

Ամբողջ նրբությունն այն է, թե ինչն է համարվում վրացական աղբյուրից եկամուտ, և այստեղ ամենից հաճախ սխալվում են հեռավար աշխատողները։

Հարկային օրենսգրքի 104-րդ հոդվածով Վրաստանի հարկային ռեզիդենտի՝ ծառայություններից ստացած եկամուտը վրացական աղբյուրից է, անկախ նրանից, թե որտեղ է հաճախորդը և որ երկրից է գալիս վճարումը։ Նույնը վերաբերում է Վրաստանում ֆիզիկապես գտնվելիս վաստակած աշխատավարձին, նույնիսկ եթե գործատուն արտերկրում է, իսկ գումարը մուտք է լինում արտասահմանյան բանկի հաշվին։

Վրաստանը հարկում է երկուսն էլ։ Հարկից ազատ է մնում պասիվ արտասահմանյան եկամուտը՝ արտասահմանյան ընկերության շահաբաժինները, արտասահմանյան բանկային հաշվի տոկոսները կամ արտասահմանյան լիցենզառուի վճարած ռոյալթին։

Ինչպես է գործում 183 օրվա կանոնը

Ռեզիդենտ դառնալու համար սովորաբար պետք է ընթացիկ հարկային տարում ավարտվող ցանկացած անընդմեջ 12 ամսվա ընթացքում Վրաստանում անցկացնել 183 օր կամ ավելի։ Օրերը պարտադիր չէ, որ իրար հաջորդեն, իսկ ժամանման և մեկնման օրերից յուրաքանչյուրը հաշվվում է որպես ամբողջ օր։ Հարկային օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն՝ արտասահմանում անցկացրած ժամանակը նույնպես համարվում է Վրաստանում գտնվելու ժամանակ, եթե մեկնել եք հատուկ բուժման, հանգստի, գործուղման կամ ուսման նպատակով։ Մյուս ուղևորությունները պարզապես կասեցնում են հաշվարկը, բայց չեն զրոյացնում այն։

Կարգավիճակը որոշվում է յուրաքանչյուր օրացուցային տարվա համար, և 12 ամսվա ժամանակահատվածը կարող է ընդգրկել նաև նախորդ տարին։ Ենթադրենք՝ Վրաստան եք եկել 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ին և մնացել։ 2025-ին կունենաք ընդամենը 122 օր։ 2026 թվականի մարտի սկզբին նախորդ 12 ամիսներին կհավաքեք 183 օր և 2026-ի համար ռեզիդենտ կդառնաք։ Այն օրերը, որոնցով արդեն նախորդ տարվա ռեզիդենտ եք դարձել, հաջորդ տարում երկրորդ անգամ չեն հաշվվում։

Կա՞ ճանապարհ առանց 183 օրվա

Մինչև 2023 թվականի հունիսը նրանք, ովքեր չէին կարող տարվա կեսն անցկացնել Վրաստանում, կարող էին դիմել High Net Worth Individual (HNWI, բարձր կարողությամբ անձ) կարգավիճակի համար՝ զգալի ակտիվների կամ եկամտի և Վրաստանում անշարժ գույքի հիման վրա։ Այդ կարգավիճակի կանոններն ուժը կորցրել են 2023 թվականի հունիսի 14-ին, և նորերը չեն ընդունվել, ուստի այսօր Վրաստանի հարկային ռեզիդենտ դառնալու միակ ճանապարհը 183 օրվա կանոնն է։

Ինչպես հաստատել կարգավիճակը. հարկային ռեզիդենտության տեղեկանք

Վրաստանի ներսում ռեզիդենտ համարվելու համար բավական է երկրում անցկացնել 183 օր։ Իսկ արտերկրում այդ կարգավիճակից օգտվելու համար, օրինակ՝ պայմանագրով կրկնակի հարկումից խուսափելու, անհրաժեշտ է հարկային ռեզիդենտության պաշտոնական տեղեկանք։

Վրաստանում գործում է կրկնակի հարկումից խուսափելու 58 պայմանագիր, և դրանցից ցանկացածով արտոնություն տալուց առաջ արտասահմանյան հարկային մարմինը կամ բանկը կպահանջի տեսնել տեղեկանքը։ Ձեր իսկ հաշված 183 օրը Վրաստանից դուրս ոչինչ չի ապացուցում։

Դիմել կարող եք rs.ge-ի անձնական էջից, անձամբ կամ ներկայացուցչի միջոցով։ 183 օրվա սովորական ճանապարհի դեպքում Եկամուտների ծառայությունը (Revenue Service) ստուգում է սահմանահատումների իր տվյալները, այնպես որ ձեզնից տոմսեր կամ հյուրանոցի ամրագրումներ չեն պահանջի։

Տեղեկանքն անվճար է և սովորաբար պատրաստ է լինում 5-15 աշխատանքային օրում, իսկ լրացուցիչ վճարով կարելի է ավելի արագ ստանալ։

Ցածր դրույքաչափեր անհատ ձեռնարկատերերի համար

20% ստանդարտ դրույքաչափը կիրառվում է վրացական աղբյուրից սովորական եկամտի նկատմամբ, բայց ոմանք ավելի քիչ են վճարում։ Եթե Վրաստանում գրանցվեք որպես անհատ ձեռնարկատեր և ստանաք փոքր բիզնեսի կարգավիճակ, մինչև տարեկան 500 000 լարին հասնելը շրջանառությունից կվճարեք 1%։

Այդ շեմը գերազանցելուց հետո այդ ամսվա սկզբից մինչև օրացուցային տարվա վերջ ձեր վաստակած ամբողջ գումարից կվճարեք 3%։ Միկրոբիզնեսի կարգավիճակով, երբ տարեկան եկամուտը մինչև 30 000 լարի է, եկամտային հարկ ընդհանրապես չեք վճարում։

Այս դրույքաչափերը վերաբերում են միայն բիզնեսից ստացվող եկամտին։ Աշխատանքային պայմանագրով աշխատավարձը շարունակում է հարկվել 20%-ով, իսկ որոշ գործունեությունների, այդ թվում՝ խորհրդատվության, իրավաբանական ծառայությունների և լիցենզավորվող աշխատանքի համար փոքր բիզնեսի կարգավիճակ չի տրվում։

Ցածր դրույքաչափերը չեն փոխում նաև այն, թե ինչն է համարվում վրացական աղբյուրից եկամուտ։ Փոքր բիզնեսի կարգավիճակով ֆրիլանսերը, որը Վրաստանից աշխատում է արտասահմանյան հաճախորդների համար, այդ եկամտից այնուամենայնիվ հարկ է վճարում, պարզապես 20%-ի փոխարեն՝ 1%։

Տարեկան հարկային հայտարարագիր

Եթե արտասահմանյան գործատուն վրացական հարկ չի պահում, 20%-ը վճարում եք ինքներդ։ Տարեկան հայտարարագիրը ներկայացրեք rs.ge-ի անձնական էջից մինչև հաջորդ տարվա մարտի 31-ը և մինչև նույն օրը վճարեք հարկը։ Փոքր բիզնեսի կարգավիճակով անհատ ձեռնարկատերերը նույնպես հայտարարագիր են ներկայացնում՝ իրենց ցածր դրույքաչափով։

Հայտարարագիր ներկայացնելու պարտականությունը կախված է ձեր իրավիճակից, քանի որ աշխատողների, ինքնազբաղվածների և ընկերությունների սեփականատերերի համար կանոնները տարբեր են։ Ձեր դեպքը ճշտեք Եկամուտների ծառայությունում կամ հաշվապահի մոտ։

Թե ինչպես են կիրառվում հարկային պայմանագրերը, կախված է ձեր երկրից և անձնական հանգամանքներից։ Եթե արդեն այլ երկրում հարկ վճարելու պարտավորություն ունեք, խորհրդակցեք մասնագետի հետ, որը լավ գիտի երկու երկրների հարկային օրենքները։