Gruziyada biznes buxgalteriyasi: muddatlar, deklaratsiyalar va murojaat joylari

Gruziyada biznesni ro'yxatdan o'tkazgach, navbatdagi savollar tug'iladi: qanday hisobotlar va qanchalik tez-tez topshiriladi, rs.ge kabinetida javob topilmasa, kimga murojaat qilish kerak. Har bir soliq maqomining o'z deklaratsiyalari va muddatlari bor, ularning aksariyati daromad bo'lmagan oyda ham amal qiladi.

Buxgalteriyani aslida kim yuritishi shart

Talablar biznes o'sgani sari ortib boradi. Mikrobiznes (yiliga 30 000 laridan kam daromad, xodimlarsiz) buxgalteriya yuritmasa ham bo'ladi, lekin o'zi beradigan yoki oladigan birlamchi soliq hujjatlarini saqlashi shart. MChJ (LLC) esa hisobni o'z hajmiga mos standart bo'yicha yuritadi: eng kichik kompaniyalar (IV toifa) soddalashtirilgan SARAS qoidalariga amal qiladi, kattaroqlari esa xalqaro standartlar, ya'ni kichik va o'rta korxonalar uchun IFRS yoki to'liq IFRS bo'yicha ishlaydi.

Yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) buxgalteriya hisobi to'g'risidagi qonun doirasiga faqat eng kichik toifadan o'sib chiqqandan keyin tushadi. Oddiy YaTT, shu jumladan kichik biznes maqomidagisi ham, deklaratsiya uchun daromad va xarajatlarni yozib boradi, xolos, moliyaviy hisobotni esa umuman topshirmaydi.

Shtatda buxgalter saqlashni hech bir qonun talab qilmaydi. Shunga qaramay, dastlabki oylardan keyin ham ishlab turgan biznes egalarining aksariyati oxir-oqibat mahalliy buxgalter yoki autsorsing firmasini yollaydi, chunki hisobot qoidalarini mustaqil o'rganish ancha vaqt oladi.

QQS: savdo bo'ldimi yoki yo'qmi, har oy deklaratsiya

QQS (qo'shilgan qiymat solig'i) to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tishingiz bilan har oy keyingi oyning 15-sanasigacha deklaratsiya topshirishingiz kerak, hech narsa sotmagan bo'lsangiz ham. U rs.ge kabinetida topshiriladi, qog'oz blankalar kerak emas.

15-sana dam olish yoki bayram kuniga to'g'ri kelsa, muddat keyingi ish kuniga suriladi. QQS yoki boshqa soliq bo'yicha deklaratsiya kechiksa, 2 oygacha kechikish uchun unda ko'rsatilgan soliqning 5%i, undan uzoqrog'i uchun 10%i miqdorida jarima solinadi. Soliq summasi nol bo'lgan deklaratsiya kechiksa, jarima yo'q.

Kechiktirilgan soliq to'loviga kuniga 0,05% foiz hisoblanadi. Deklaratsiyada soliqni kamaytirib ko'rsatsangiz, yetishmagan summaning hajmiga qarab uning 10%dan 50%gacha miqdorida jarima solinadi.

YaTT uchun kichik biznes maqomi: bu ham oylik deklaratsiya

Kichik biznes maqomi (yiliga 500 000 larigacha aylanmadan 1%) har oy aylanma deklaratsiyasini topshirishni anglatadi, uning muddati ham keyingi oyning 15-sanasi. Aylanma 500 000 laridan oshgan oydan boshlab yil oxirigacha stavka 3% bo'ladi.

Bu deklaratsiya QQSdan alohida. QQS to'lovchisi sifatida ro'yxatdan o'tmagan YaTT ham uni har oy topshiradi, hatto birorta mijoz hisobni to'lamagan bo'lsa ham.

Gruziyada YaTT sifatida ro'yxatdan o'tganingizda kichik biznes maqomi avtomatik berilmaydi. Unga rs.ge orqali alohida ariza berish kerak.

MChJ: foyda solig'i taqvimga emas, to'lovlarga bog'liq

Gruziyada kompaniya foydasi Estoniya modeli bo'yicha soliqqa tortiladi: MChJ foyda solig'ini faqat pul biznesdan chiqqanda, asosan dividend sifatida to'laydi. Stavka 15%. Xuddi shu soliq biznesga aloqasi yo'q xarajatlarga, tekinga berilgan tovar yoki xizmatlarga va qonuniy limitdan oshgan vakillik xarajatlariga ham solinadi.

Soliq kodeksi foyda solig'i deklaratsiyasini har oy keyingi oyning 15-sanasigacha topshirishni talab qiladi, lekin to'lov bo'lmagan oyda soliq ham bo'lmaydi. MChJ jismoniy shaxsga dividend to'laganda manbaning o'zida 5% soliqni ushlab qoladi va uni ham shu sanagacha to'laydi.

QQS to'lovchisi bo'lgan kompaniya bular bilan birga oylik QQS deklaratsiyasini ham topshiradi. Bu majburiyatlarning barchasi, ustav kapitali qancha bo'lishidan qat'i nazar, Gruziyada MChJ ochgan kuningizdan boshlanadi.

Ish haqi: har oy daromad solig'i va pensiya badallari

Xodimi bor har qanday biznes soliq agentiga aylanadi. U xodimlarning Gruziyadagi maoshidan yagona 20% daromad solig'ini ushlab qolib, maosh to'langan kuniyoq byudjetga o'tkazadi. Oylik deklaratsiya esa keyingi oyning 15-sanasigacha topshiriladi.

Ish beruvchilar majburiy pensiya tizimida ham qatnashadi. Xodim yalpi maoshining 2%ini to'laydi, bu summa uning maoshidan ushlab qolinadi, ish beruvchi esa o'z cho'ntagidan yana 2% qo'shadi. Byudjet tuzishda ko'pchilik shu xarajatni unutib qo'yadi. 2026-yil 15-oktabrdan pensiya badallarini to'lamagan ish beruvchilarga 300 lari jarima solinadi.

Davlat ham pog'onali shkala bo'yicha hissa qo'shadi: yiliga 24 000 larigacha maoshlarga 2%, 24 000dan 60 000 larigacha bo'lganlarga 1%, undan yuqorisiga hech narsa. Gruziyada doimiy yashash huquqi bo'lmagan xorijiy xodimlar pensiya tizimiga kirmaydi, shuning uchun ularning maoshidan faqat 20% daromad solig'i olinadi; soliq rezidentligi bu yerda hech qanday rol o'ynamaydi.

Yiliga bir marta: yillik deklaratsiya

Foydadan 20% to'laydigan standart rejimdagi YaTTlar, shuningdek soliq to'lamasa ham (stavka 0%) hisobot berishi shart bo'lgan mikrobizneslar keyingi yilning 31-martigacha rs.ge kabineti orqali bitta yillik daromad solig'i deklaratsiyasini topshiradi. Yangi boshlaganlar uni ko'pincha oylik QQS va kichik biznes deklaratsiyalari bilan adashtiradi, holbuki ular boshqa-boshqa rejimlarga tegishli.

20% rejimidagi YaTT yil davomida avans ham to'laydi: 15-may, 15-iyul, 15-sentabr va 15-dekabrgacha har safar o'tgan yilgi soliqning 25%ini. O'tgan yili soliqqa tortiladigan daromad bo'lmagan bo'lsa, avans to'lanmaydi.

Moliyaviy hisobot: soliqdan alohida majburiyat

Soliq deklaratsiyalaridan tashqari har bir MChJ har yili reportal.ge portali orqali SARASga, ya'ni Buxgalteriya hisobi, hisobot va audit nazorati xizmatiga moliyaviy hisobot topshiradi. Muddat hisobot yilidan keyingi yilning 1-oktabri, shakli (soddalashtirilgan, kichik va o'rta korxonalar uchun IFRS yoki to'liq IFRS) esa kompaniya hajmiga bog'liq.

Bu hisobot rs.ge orqali o'tmaydi, shuning uchun faqat soliq muddatlarini kuzatsangiz, uni osongina unutib qo'yasiz.

Shaxsan qayerga murojaat qilish mumkin

Deyarli hamma ishni rs.ge kabinetida bajarsa bo'ladi. Nostandart holatlarda Daromadlar xizmatining Tbilisidagi xizmat ko'rsatish markaziga borish mumkin, savollarga telefon va elektron pochta orqali ham javob berishadi:

• Tbilisi xizmat ko'rsatish markazi: D. Sarajishvili ko'chasi, 1, dushanbadan jumagacha, 9:00 dan 18:00 gacha
• Ishonch telefoni: 2 299 299, xorijiy SIM-kartadan +995 32 2 299 299
• Elektron pochta: info@rs.ge
• Bosh ofis: V. Gorgasali ko'chasi, 16