Բիզնեսի հաշվապահություն Վրաստանում. ժամկետներ, հայտարարագրեր և ուր դիմել

Երբ բիզնեսը Վրաստանում արդեն գրանցված է, հաջորդ հարցերն են՝ ինչ ներկայացնել, որքան հաճախ և ում դիմել, երբ rs.ge-ի անձնական էջում պատասխան չկա։ Յուրաքանչյուր հարկային կարգավիճակ ունի իր հայտարարագրերն ու ժամկետները, և դրանց մեծ մասը գործում է նույնիսկ այն ամսին, երբ ոչինչ չեք վաստակել։

Ով պետք է հաշվապահական հաշվառում վարի

Պահանջները մեծանում են բիզնեսի հետ միասին։ Միկրոբիզնեսը (տարեկան մինչև 30 000 լարի եկամուտ, առանց աշխատողների) կարող է հաշվառում չվարել, բայց պետք է պահպանի իր տրամադրած կամ ստացած առաջնային հարկային փաստաթղթերը։ ՍՊԸ-ն հաշվառում է վարում իր չափին համապատասխան ստանդարտով. ամենափոքր ընկերությունները (IV կատեգորիա) հետևում են SARAS-ի պարզեցված կանոններին, իսկ ավելի մեծերը կիրառում են IFRS for SMEs կամ լրիվ IFRS։

Անհատ ձեռնարկատիրոջ (ԱՁ) վրա հաշվապահական հաշվառման մասին օրենքը տարածվում է միայն այն ժամանակ, երբ նա դուրս է գալիս ամենափոքր կատեգորիայից։ Սովորական ԱՁ-ն, այդ թվում՝ փոքր բիզնեսի կարգավիճակով, պարզապես գրանցում է եկամուտներն ու ծախսերը հայտարարագրի համար և ֆինանսական հաշվետվություններ երբեք չի ներկայացնում։

Ոչ մի օրենք չի պարտադրում հաստիքային հաշվապահ պահել։ Այնուամենայնիվ, երբ բիզնեսն անցնում է առաջին ամիսների շեմը, տերերի մեծ մասն ի վերջո վարձում է տեղացի հաշվապահ կամ աութսորսինգային ընկերություն, քանի որ հաշվետվությունների կանոններն ինքնուրույն սովորելը շատ ժամանակ է խլում։

ԱԱՀ. հայտարարագիր ամեն ամիս՝ վաճառք լինի, թե ոչ

ԱԱՀ վճարող գրանցվելուն պես պետք է ամեն ամիս հայտարարագիր ներկայացնեք ոչ ուշ, քան հաջորդ ամսվա 15-ը, նույնիսկ եթե ոչինչ չեք վաճառել։ Այն ներկայացվում է rs.ge-ի անձնական էջից, թղթային ձևեր չկան։

Եթե 15-ը համընկնում է հանգստյան կամ տոնական օրվա հետ, ժամկետը տեղափոխվում է հաջորդ աշխատանքային օր։ Ցանկացած ուշացած հայտարարագրի համար, լինի դա ԱԱՀ-ի, թե որևէ այլ հարկի, տուգանքը կազմում է դրանում նշված հարկի 5%-ը մինչև 2 ամիս ուշացման դեպքում և 10%-ը՝ ավելի երկար ուշացման դեպքում։ Զրոյական հարկով հայտարարագիրն ուշացնելու համար տուգանք չկա։

Ուշացած հարկային վճարումների համար օրական հաշվարկվում է 0,05% տույժ։ Եթե հայտարարագրում հարկը պակաս եք ցույց տվել, տուգանքը կազմում է պակասի 10%-ից 50%-ը՝ կախված դրա չափից։

Փոքր բիզնեսի կարգավիճակով ԱՁ. նույնպես ամսական հայտարարագրեր

Փոքր բիզնեսի կարգավիճակով (տարեկան մինչև 500 000 լարի շրջանառությունից 1%) պետք է ամեն ամիս ներկայացնել շրջանառության հայտարարագիր, նույնպես մինչև հաջորդ ամսվա 15-ը։ Այն ամսից, երբ շրջանառությունը գերազանցում է 500 000 լարին, տարվա մնացած ամիսների համար դրույքաչափը դառնում է 3%։

Այս հայտարարագիրը ԱԱՀ-ից առանձին է։ ԱԱՀ վճարող չգրանցված ԱՁ-ն էլ այն ներկայացնում է ամեն ամիս, նույնիսկ եթե ոչ մի հաճախորդ ոչ մի հաշիվ չի վճարել։

Փոքր բիզնեսի կարգավիճակն ինքնաբերաբար չի տրվում, երբ Վրաստանում գրանցվում եք որպես ԱՁ։ Դրա համար պետք է առանձին դիմել rs.ge-ում։

ՍՊԸ. շահութահարկը վճարվում է բաշխումից, ոչ թե ըստ օրացույցի

Վրաստանն ընկերությունների շահույթը հարկում է էստոնական մոդելով, ուստի ՍՊԸ-ն շահութահարկ է վճարում միայն այն ժամանակ, երբ գումարը դուրս է գալիս բիզնեսից, հիմնականում՝ շահաբաժինների տեսքով։ Դրույքաչափը 15% է, և նույն հարկով հարկվում են բիզնեսի հետ չկապված ծախսերը, անհատույց տրված ապրանքներն ու ծառայությունները, ինչպես նաև օրենքով սահմանված չափը գերազանցող ներկայացուցչական ծախսերը։

Հարկային օրենսգիրքը պահանջում է շահութահարկի հայտարարագիր ներկայացնել ամեն ամիս՝ մինչև հաջորդ ամսվա 15-ը, բայց եթե ամսում բաշխում չի եղել, վճարելու հարկ էլ չկա։ Երբ ՍՊԸ-ն շահաբաժին է վճարում ֆիզիկական անձի, այն նաև աղբյուրում պահում է 5% հարկ և բյուջե է փոխանցում նույն ժամկետում։

ԱԱՀ վճարող ընկերությունը դրանց հետ միասին ներկայացնում է նաև ամսական ԱԱՀ հայտարարագիր։ Այս բոլոր պարտավորություններն սկսվում են Վրաստանում ՍՊԸ գրանցելու օրվանից, անկախ կանոնադրական կապիտալի չափից։

Աշխատավարձեր. եկամտային հարկ և կենսաթոշակային վճարներ ամեն ամիս

Աշխատողներ ունեցող ցանկացած բիզնես դառնում է հարկային գործակալ։ Այն Վրաստանում վճարվող յուրաքանչյուր աշխատավարձից պահում է 20% միասնական եկամտային հարկը և աշխատավարձի վճարման օրը փոխանցում բյուջե, իսկ ամսական հայտարարագիրը պետք է ներկայացվի մինչև հաջորդ ամսվա 15-ը։

Գործատուները մասնակցում են նաև պարտադիր կենսաթոշակային համակարգին։ Աշխատողը վճարում է համախառն աշխատավարձի 2%-ը, որը պահվում է նրա աշխատավարձից, իսկ գործատուն իր գրպանից ավելացնում է ևս 2%, և բյուջե կազմելիս այս ծախսը շատերը մոռանում են։ 2026 թվականի հոկտեմբերի 15-ից կենսաթոշակային վճարները չկատարող գործատուներին սպառնում է 300 լարի տուգանք։

Պետությունն իր մասն է ավելացնում աստիճանական սանդղակով՝ տարեկան մինչև 24 000 լարի աշխատավարձերի համար 2%, 24 000-ից 60 000 լարի միջակայքում՝ 1%, իսկ դրանից ավելիի համար՝ ոչինչ։ Վրաստանում մշտական բնակության իրավունք չունեցող օտարերկրյա աշխատողները կենսաթոշակային համակարգին չեն մասնակցում, ուստի նրանց աշխատավարձից պահվում է միայն 20% եկամտային հարկը, իսկ հարկային ռեզիդենտությունն այստեղ դեր չի խաղում։

Տարին մեկ անգամ. տարեկան հայտարարագիր

Ստանդարտ ռեժիմով աշխատող ԱՁ-ները շահույթից վճարում են 20%, իսկ միկրոբիզնեսները հարկ չեն վճարում (0% դրույքաչափ), բայց հայտարարագիր ներկայացնելու պարտականությունը մնում է։ Երկուսն էլ մինչև հաջորդ տարվա մարտի 31-ը rs.ge-ի անձնական էջից ներկայացնում են տարեկան եկամտային հարկի մեկ հայտարարագիր։ Սկսնակները հաճախ այն շփոթում են ամսական ԱԱՀ-ի և փոքր բիզնեսի հայտարարագրերի հետ, բայց դրանք տարբեր ռեժիմներ են։

20% ռեժիմով ԱՁ-ն տարվա ընթացքում վճարում է նաև կանխավճարներ՝ չորս անգամ նախորդ տարվա հարկի 25%-ի չափով. մինչև մայիսի 15-ը, հուլիսի 15-ը, սեպտեմբերի 15-ը և դեկտեմբերի 15-ը։ Եթե նախորդ տարում հարկվող եկամուտ չի եղել, կանխավճարներ վճարել պետք չէ։

Ֆինանսական հաշվետվություններ. հարկերից առանձին պարտավորություն

Հարկային հայտարարագրերից բացի, յուրաքանչյուր ՍՊԸ տարեկան ֆինանսական հաշվետվություններ է ներկայացնում SARAS-ին (Հաշվապահական հաշվառման, հաշվետվությունների և աուդիտի վերահսկողության ծառայություն) reportal.ge պորտալի միջոցով։ Ժամկետը հաշվետու տարվան հաջորդող տարվա հոկտեմբերի 1-ն է, իսկ ձևաչափը (պարզեցված, IFRS for SMEs կամ լրիվ IFRS) կախված է ընկերության չափից։

Այս հաշվետվությունը rs.ge-ով չի անցնում, ուստի եթե հետևում եք միայն հարկային ժամկետներին, այն հեշտ է բաց թողնել։

Որտեղ դիմել անձամբ

Գրեթե ամեն ինչ կարելի է անել rs.ge-ի անձնական էջից։ Ոչ ստանդարտ հարցերով Եկամուտների ծառայությունը (Revenue Service) ընդունում է Թբիլիսիի սպասարկման կենտրոնում, ինչպես նաև պատասխանում է հեռախոսով և էլ. փոստով.

• Թբիլիսիի սպասարկման կենտրոն. Դ. Սարաջիշվիլու փողոց 1, երկուշաբթիից ուրբաթ, 9:00-ից 18:00
• Թեժ գիծ. 2 299 299, իսկ արտասահմանյան SIM քարտից՝ +995 32 2 299 299
• Էլ. փոստ. info@rs.ge
• Գլխավոր գրասենյակ. Վ. Գորգասալու փողոց 16