Ինչպես գրանցել ՍՊԸ Վրաստանում 2026 թվականին

Օտարերկրացիների մեծ մասը Վրաստանում բիզնես սկսելիս ՍՊԸ է հիմնում. օտարերկրյա սեփականատեր ունեցող ընկերությունների շուրջ 98%-ը գրանցված է հենց այս ձևով։ Կանոնադրական կապիտալի նվազագույն չափ չկա, ռեզիդենտ գործընկեր պետք չէ, և մեկ հիմնադիրը բավական է։

ՍՊԸ, թե անհատ ձեռնարկատեր. որն է ձեզ հարմար

Եթե արդեն ունեք անհատ ձեռնարկատիրոջ կարգավիճակ Վրաստանում և այն ձեզ համար նեղ է դարձել, ՍՊԸ-ն բնական հաջորդ քայլն է, երբ պետք են աշխատողներ, ներդրողներ կամ սահմանափակ պատասխանատվություն։ Հիմնադրի անձնական գույքը պաշտպանված է ընկերության պարտքերից, մինչդեռ անհատ ձեռնարկատերն իր պարտքերի համար պատասխանում է ողջ ունեցվածքով։

ՍՊԸ-ն ավելի հարմար է, երբ մարդիկ եք վարձում, ներդրողներ եք ներգրավում կամ սեփականությունը կիսում եք գործընկերների հետ։ Եթե բիզնեսը միայն դուք եք՝ առանց աշխատողների և համասեփականատերերի, անհատ ձեռնարկատեր մնալը սովորաբար ավելի պարզ է և էժան։

ՍՊԸ-ն նաև սովորական ճանապարհ է բիզնեսի հիմքով Վրաստանում կացության թույլտվություն ստանալու համար։ 2026 թվականի հուլիսի 9-ից ուժի մեջ մտած կանոններով ընկերության տարեկան շրջանառությունը յուրաքանչյուր օտարերկրյա աշխատողի հաշվով պետք է լինի առնվազն 50 000 լարի։

Որտեղ և ինչպես գրանցել

Ընկերությունները գրանցում է Հանրային ռեեստրի ազգային գործակալությունը (Public Registry), իսկ դիմումն ընդունում են Արդարադատության տանը (Public Service Hall)՝ Կուրի ափին կանգնած տասնմեկ սպիտակ «թերթիկներով» շենքում (Զվիադ Գամսախուրդիայի առափնյա 2)։ Այստեղ են գրանցվում նաև անհատ ձեռնարկատերերը և տրվում կացության թույլտվությունները։

Օտարերկրացի հիմնադիրը կարող է տիրապետել ընկերության 100%-ին՝ առանց որևէ հատուկ թույլտվության։

Ինչ փաստաթղթեր պետք կլինեն

• հիմնադրի անձնագիրը (և տնօրենինը, եթե տնօրենն այլ մարդ է)
• ընկերության կանոնադրությունը (ստանդարտ ձևանմուշը բավական է)
• իրավաբանական հասցե Վրաստանում
• նոտարական լիազորագիր, եթե ձեր փոխարեն դիմում է մեկ ուրիշը

Որքան է տևում և որքան արժե

Ստանդարտ գրանցման համար Հանրային ռեեստրի ազգային գործակալությունը գանձում է 200 լարի, և ամեն ինչ արվում է մեկ աշխատանքային օրում։ Նույն օրը գրանցվելն արժե 400 լարի։ Անհատ ձեռնարկատիրոջ համեմատ (26 և 75 լարի) սա ավելի թանկ է, բայց գործընթացն այնուամենայնիվ արագ է, և այլ երկրներին բնորոշ բյուրոկրատական քաշքշուկ չկա։

Շահութահարկը և էստոնական մոդելը

Վրաստանում ընկերությունների շահույթը հարկվում է էստոնական մոդելով։ Քանի դեռ շահույթը մնում է ընկերությունում և ծախսվում է վերաներդրման, աշխատավարձերի կամ ընթացիկ ծախսերի վրա, դրույքը 0% է, և ոչինչ վճարել պետք չէ։ 15% հարկն առաջանում է միայն շահույթը բաշխելիս և հաշվարկվում է համախառն եղանակով. 85 000 լարի բաշխելու համար ընկերությունը վճարում է 15 000 լարի հարկ։

Երբ շահաբաժիններն իրականում հասնում են հիմնադրին, աղբյուրից պահվում է ևս 5%։ Ուստի շահույթն ընկերությունից հանելը նկատելիորեն ավելի թանկ է նստում, քան 15%-ը, և դա պետք է հաշվի առնել, երբ գնահատում եք բիզնեսի իրական եկամուտը։

Երբ է պետք գրանցվել որպես ԱԱՀ վճարող

Վրաստանում ԱԱՀ-ն 18% է։ Գրանցվելը պարտադիր է դառնում, երբ ցանկացած անընդմեջ 12 ամսվա ընթացքում հարկվող շրջանառությունը գերազանցում է 100 000 լարին, և դիմումը պետք է ներկայացնել այդ շեմը հատելուց հետո 2 աշխատանքային օրվա ընթացքում։ Կարելի է գրանցվել նաև կամավոր՝ ավելի վաղ, եթե այդպես ավելի հեշտ է աշխատել ԱԱՀ վճարող գործընկերների հետ։

Հարկային արտոնություններ ՏՏ ընկերությունների համար

Արտասահմանյան հաճախորդներին ՏՏ ծառայություններ վաճառող ՍՊԸ-ն ստանդարտ դրույքների փոխարեն կարող է դիմել երկու կարգավիճակներից մեկի համար։ Virtual Zone Person կարգավիճակի դեպքում շահութահարկը 0% է՝ բաշխման ժամանակ սովորական 15%-ի փոխարեն, բայց միայն Վրաստանից դուրս գտնվող հաճախորդներին մատուցված ՏՏ ծառայություններից ստացված շահույթի համար։ Վկայականը տալիս է Ֆինանսական վերլուծության ծառայությունը՝ մոտ 10 աշխատանքային օրում, և Վրաստանում գործունեության պատմություն պետք չէ։

International Company կարգավիճակը շահութահարկն իջեցնում է մինչև 5%, իսկ աշխատողների աշխատավարձի եկամտային հարկը՝ 20%-ից մինչև 5%։ Դրա համար պետք է առնվազն երկու տարվա փաստաթղթավորված գործունեություն և իրական ներկայություն Վրաստանում, ուստի ընկերությունների մեծ մասի համար սա հետագա փուլ է, ոչ թե մեկնարկ։

Ինչ կարգավիճակ էլ ունենա ընկերությունը, արտասահմանյան հաճախորդներին մատուցվող ծառայությունների դեպքում ԱԱՀ-ն փաստացի զրոյական է. այդպես է սահմանում մատակարարման վայրի ստանդարտ կանոնը։

Բանկային հաշիվ ընկերության համար

ՍՊԸ-ի համար բանկային հաշիվ բացել Վրաստանում սովորաբար ավելի շատ թղթաբանություն և սպասում է պահանջում, քան անհատ ձեռնարկատիրոջ համար։ Բանկերն ավելի հաճախ են խնդրում բիզնես պլան, սեփականության կառուցվածք և միջոցների ծագման մասին տեղեկություն, հատկապես եթե հիմնադիրները օտարերկրացիներ են։ Մեկնարկը պլանավորելիս դրա համար ժամանակի պաշար նախատեսեք։

Հաշվապահություն և հաշվետվություն

ՍՊԸ-ն հաշվապահություն վարում է ամբողջ տարին։ Էստոնական մոդելով շահութահարկի հայտարարագիր ներկայացվում է միայն այն ամիսների համար, երբ ընկերությունը փաստացի շահույթ է բաշխել. հայտարարագիրն ու վճարումը պետք է արվեն մինչև հաջորդ ամսվա 15-ը։ Բաշխում չունեցող ամիսների համար շահութահարկի հայտարարագիր սովորաբար պետք չէ։

ԱԱՀ վճարող ընկերությունները, անկախ շրջանառությունից, նույն ժամկետում ամեն ամիս ներկայացնում են նաև ԱԱՀ հայտարարագիր։

Հարկային հաշվետվությունից զատ՝ ՍՊԸ-ն տարեկան ֆինանսական հաշվետվություն է ներկայացնում Ձեռնարկատերերի ռեեստր։ Վերջնաժամկետը հաշվետու տարվան հաջորդող տարվա հոկտեմբերի 1-ն է, իսկ ձևաչափը (պարզեցված, IFRS for SMEs կամ ամբողջական IFRS) կախված է ընկերության չափից։

Անհատ ձեռնարկատերերը նման պարտավորություն չունեն։ Օտարերկրացի սեփականատերերի մեծ մասը վարձում է տեղացի հաշվապահ. օրենքը դա չի պահանջում, բայց կանոններին ինքնուրույն հետևելը դժվար է։