واردات و صادرات برای کسب‌وکار در گرجستان: حقوق گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده و مناطق آزاد

بیشتر کالاها بدون حقوق گمرکی وارد گرجستان می‌شوند، اما واردکنندگان تقریباً برای همه کالاها در مرز 18% مالیات بر ارزش افزوده می‌پردازند. صادرات اصلاً حقوق گمرکی ندارد و بعضی تولیدکنندگان خارجی هم برای استفاده از رژیم گمرکی مناطق آزاد صنعتی گرجستان، در یکی از این مناطق انبار یا کارخانه راه می‌اندازند.

حقوق گمرکی: برای بیشتر کالاها چیزی نمی‌پردازید

حدود 90% کالاها بدون حقوق گمرکی وارد گرجستان می‌شوند. بقیه مشمول یکی از دو نرخ 5% یا 12% هستند و بیشترشان محصولات کشاورزی، مواد غذایی و مصالح ساختمانی‌اند.

گرجستان اصلاً حقوق صادراتی ندارد، پس هنگام ارسال کالا به خارج چیزی به گمرک پرداخت نمی‌شود.

مالیات بر ارزش افزوده واردات: 18% در مرز

مالیات بر ارزش افزوده 18% تقریباً به همه واردات تعلق می‌گیرد، چه کالا حقوق گمرکی داشته باشد چه نداشته باشد، و گردش مالی شرکت هم در آن اثری ندارد؛ قانون مالیاتی فقط کالاهای مشخصی، مانند دارو و خودروی سواری، را از آن معاف کرده است. مبنای محاسبه ارزش گمرکی است (قیمت پرداختی به‌اضافه کرایه حمل بین‌المللی و بیمه تا مرز گرجستان) به‌علاوه حقوق گمرکی. برای کالاهای مشمول مالیات اکسایز (مصرف ویژه)، مثل الکل و دخانیات، این مالیات هم به مبنا اضافه می‌شود.

چون حقوق گمرکی جزو مبنا است، مالیات بر ارزش افزوده در عمل از 18% مبلغ فاکتور بیشتر می‌شود. فرض کنید ارزش گمرکی کالا 10000 دلار و نرخ حقوق گمرکی 12% است. اول 1200 دلار حقوق گمرکی می‌دهید و بعد 18% مالیات بر ارزش افزوده را روی 11200 دلار حساب می‌کنند، یعنی 2016 دلار و نه 1800 دلار.

سرنوشت این مالیات به این بستگی دارد که شرکت برای مالیات بر ارزش افزوده ثبت‌نام کرده باشد یا نه. مؤدی ثبت‌شده آن را در اظهارنامه معمولی به‌عنوان مالیات ورودی پس می‌گیرد، ولی شرکت ثبت‌نشده آن را جزو بهای تمام‌شده کالا حساب می‌کند.

ثبت‌نام وقتی اجباری می‌شود که گردش مالی در هر دوره 12 ماهه از 100000 لاری بگذرد. برای واردات قاعده جداگانه‌ای در کار نیست و سقف ثبت‌نام و اظهارنامه‌های ماهانه تابع همان قواعد عمومی حسابداری کسب‌وکار در گرجستان است.

چه چیزی باید اظهار شود و برای چه چیزی مجوز لازم است

کالاهای شخصی سقف معافیت دارند: بسته‌های پستی به گرجستان تا ارزش 300 لاری و وزن 30 کیلوگرم بدون حقوق گمرکی وارد می‌شوند. این معافیت شامل کالای تجاری نمی‌شود: هر چیزی که برای کسب‌وکار وارد یا صادر شود، هر قدر هم کم و ارزان باشد، باید اظهار شود.

فقط برای فهرست کوتاهی از کالاها پروانه یا گواهی جداگانه لازم است:

• سلاح و مواد منفجره
• مواد مخدر و روان‌گردان
• اشیای عتیقه و آثار هنری
• سموم
• دارو
• گیاهان، جانوران و اجزای آن‌ها
• دستگاه‌های رادیوالکترونیکی با فرکانس بالا
• مواد پرتوزا
• پسماند
• داروهای تحت کنترل ویژه

فروش بعضی از این کالاها، مثلاً دارو، جدا از واردات به مجوز یا پروانه فعالیت هم نیاز دارد و تابع قواعد مجوز کسب‌وکار در گرجستان است.

توافق‌های تجارت آزاد با اتحادیه اروپا، چین، کشورهای مشترک‌المنافع و دیگران

گرجستان با اتحادیه اروپا، کشورهای مشترک‌المنافع، ترکیه، چین، چهار کشور EFTA، هنگ‌کنگ، بریتانیا و امارات متحده عربی موافقت‌نامه تجارت آزاد دارد. توافق با اتحادیه اروپا همان منطقه تجارت آزاد عمیق و جامع (DCFTA) است که بخشی از موافقت‌نامه همبستگی به شمار می‌رود. تجارت با کشورهای مشترک‌المنافع بر پایه قراردادهای دوجانبه است، چون گرجستان در 2009 از این اتحادیه خارج شد.

کمتر کشوری به کوچکی گرجستان هم به بازار اتحادیه اروپا و هم به بازار چین دسترسی ترجیحی دارد. کالایی که در گرجستان ساخته یا به‌طور اساسی فرآوری شده باشد، با حقوق گمرکی صفر یا کاهش‌یافته از این مرزها رد می‌شود.

برای گرفتن نرخ کمتر باید منشأ گرجی کالا را با گواهی‌ای ثابت کنید که پیش از ارسال صادر شده است: EUR.1 برای اتحادیه اروپا طبق DCFTA، CT-1 برای مقصدهای عضو مشترک‌المنافع یا گواهی موافقت‌نامه تجارت آزاد برای چین. سازمان درآمد (Revenue Service) یا اتاق بازرگانی آن را بر پایه فاکتورها و سوابق تولید صادر می‌کند.

طبق قواعد بازنگری‌شده مبدأ پان‌اروپا-مدیترانه که اکنون بر تجارت با اتحادیه اروپا حاکم است، گواهی EUR.1 از تاریخ صدور 10 ماه اعتبار دارد و گواهی‌های CT-1 و چین 12 ماه. گواهی را به گمرک کشور مقصد تحویل می‌دهند، نه به گمرک گرجستان.

شرکت‌هایی که مرتب صادرات دارند می‌توانند وضعیت صادرکننده مجاز بگیرند. در این حالت برای هر محموله گواهی نمی‌گیرند و مبدأ کالا را مستقیم روی فاکتور تجاری اعلام می‌کنند.

مناطق آزاد صنعتی: تولید برای صادرات با مالیات تقریباً صفر

گرجستان در تفلیس، کوتائیسی و پوتی منطقه آزاد صنعتی دارد و هر کدام رژیم گمرکی خودش را دارد. کالای تولیدشده در منطقه فقط وقتی برای فروش به بقیه نقاط گرجستان از آن خارج شود، مشمول قواعد گمرکی عادی کشور می‌شود.

شرکتی که در منطقه برای صادرات تولید می‌کند، مالیات بر سود، مالیات بر دارایی و حقوق گمرکی نمی‌پردازد و مالیات بر ارزش افزوده مواد اولیه وارداتی را هم ندارد. کارکنان همچنان 20% مالیات بر درآمد شخصی می‌دهند که خودشان اظهار می‌کنند. حق بازنشستگی انباشتی هم مثل سایر نقاط گرجستان است: 2% از کارفرما و 2% از کارمند.

فروش کالای منطقه در بازار داخلی گرجستان قواعد دیگری دارد. چنین کالایی مشمول مالیات بر ارزش افزوده است و شرکت مستقر در منطقه علاوه بر آن 4% ارزش فروش را هم می‌پردازد.

ترخیص گمرکی چگونه انجام می‌شود

ترخیص معمولی 1-3 روز کاری طول می‌کشد و محموله‌های ساده گاهی همان روز ترخیص می‌شوند. اظهارنامه را از طریق حساب شرکت در rs.ge ثبت می‌کنند و گمرک مربوط آن را بررسی می‌کند.

برای محموله‌های پیچیده یا گران معمولاً ترخیص‌کار گمرکی می‌گیرند. قانون برای اظهارنامه ساده آن را الزامی نکرده، اما کد کالای اشتباه یا خطا در مدارک گران‌تر از دستمزد ترخیص‌کار تمام می‌شود و برای همین بیشتر شرکت‌ها دست‌کم در ابتدا از او کمک می‌گیرند.