Import i eksport dla firm w Gruzji: cła, VAT i wolne strefy

Większość towarów sprowadza się do Gruzji bez cła, ale importerzy płacą na granicy 18% VAT niemal od wszystkiego. Eksport w ogóle nie podlega cłu, dlatego część zagranicznych producentów zakłada magazyn albo zakład w jednej z gruzińskich wolnych stref przemysłowych i korzysta z ich reżimu celnego.

Cło: zero na większość towarów

Około 90% towarów wwozi się do Gruzji bez cła. Pozostałe objęte są jedną z dwóch stawek, 5% albo 12%, a chodzi głównie o produkty rolne, żywność i materiały budowlane.

Ceł eksportowych Gruzja nie nalicza wcale, więc przy wywozie towarów za granicę urząd celny nie pobiera od firmy ani jednego lari.

VAT importowy: 18% na granicy

Stawka 18% obejmuje niemal każdy import, niezależnie od tego, czy trzeba zapłacić cło, i bez względu na obroty firmy; Kodeks podatkowy zwalnia z niej tylko określone towary, takie jak leki i samochody osobowe. Liczy się ją od wartości celnej (cena towaru plus międzynarodowy fracht i ubezpieczenie do gruzińskiej granicy) powiększonej o cło, a przy towarach akcyzowych, takich jak alkohol i tytoń, dochodzi jeszcze akcyza.

Ponieważ cło wchodzi do podstawy, VAT okazuje się wyższy niż 18% kwoty z faktury. Przy towarze o wartości celnej 10 000 dolarów i cle 12% płacisz 1200 dolarów cła, a potem 18% VAT od 11 200 dolarów, czyli 2016 dolarów zamiast 1800 dolarów.

Co dalej z tym VAT, zależy od tego, czy firma jest zarejestrowana. Zarejestrowany płatnik VAT odlicza go jako VAT naliczony w zwykłej deklaracji, a firma niezarejestrowana wlicza go w koszt towaru.

Rejestracja jest obowiązkowa, gdy obrót w dowolnym okresie 12 miesięcy przekroczy 100 000 lari. Import nie ma tu osobnych reguł: obowiązują ten sam próg i te same miesięczne deklaracje, które zna każda księgowość firmy w Gruzji.

Co trzeba zgłosić i na co potrzebne zezwolenie

Dla przesyłek prywatnych obowiązuje limit bezcłowy: paczki do Gruzji o wartości do 300 lari i wadze do 30 kg przechodzą bez opłat. Towary handlowe z tego limitu nie korzystają, a wszystko, co firma przywozi lub wywozi, trzeba zgłosić, nawet jeśli ilość czy wartość jest znikoma.

Osobnego zezwolenia lub certyfikatu wymaga tylko krótka lista towarów:

• broń i materiały wybuchowe
• środki odurzające i substancje psychotropowe
• antyki i dzieła sztuki
• trucizny
• leki
• rośliny, zwierzęta i ich części
• urządzenia radioelektroniczne wysokiej częstotliwości
• materiały radioaktywne
• odpady
• leki objęte specjalną kontrolą

W przypadku części z nich, na przykład leków, licencji lub zezwolenia wymaga też sama sprzedaż, zgodnie z przepisami o licencjonowaniu biznesu w Gruzji.

Umowy o wolnym handlu z UE, Chinami, WNP i nie tylko

Gruzja ma umowy o wolnym handlu z Unią Europejską, krajami WNP, Turcją, Chinami, czterema państwami EFTA, Hongkongiem, Wielką Brytanią i ZEA. Umowa z UE to pogłębiona i kompleksowa strefa wolnego handlu (DCFTA), część układu o stowarzyszeniu. Z krajami WNP handel opiera się na umowach dwustronnych, bo Gruzja wystąpiła z WNP w 2009 roku.

Niewiele krajów wielkości Gruzji ma preferencyjny dostęp zarówno do rynku UE, jak i chińskiego. Towary wyprodukowane w Gruzji lub w istotnym stopniu tu przetworzone trafiają na te rynki z zerowym albo obniżonym cłem.

Żeby skorzystać z niższej stawki, trzeba udowodnić gruzińskie pochodzenie świadectwem wydanym jeszcze przed wysyłką: EUR.1 dla UE w ramach DCFTA, CT-1 dla krajów WNP albo świadectwo z umowy z Chinami. Wystawia je Służba Skarbowa (Revenue Service) lub Izba Handlowa na podstawie faktur i dokumentacji produkcyjnej.

Według zmienionych paneuropejsko-śródziemnomorskich reguł pochodzenia, które obecnie obowiązują w handlu z UE, świadectwa EUR.1 są ważne 10 miesięcy od wystawienia, a CT-1 i świadectwa chińskie 12 miesięcy. Świadectwo przedstawia się urzędowi celnemu w kraju docelowym, a nie w Gruzji.

Firmy, które eksportują regularnie, mogą ubiegać się o status upoważnionego eksportera. Wtedy nie wyrabiają świadectwa do każdej przesyłki, tylko deklarują pochodzenie wprost na fakturze handlowej.

Wolne strefy przemysłowe: produkcja na eksport prawie bez podatków

Gruzja ma wolne strefy przemysłowe w Tbilisi, Kutaisi i Poti, a w każdej obowiązuje osobny reżim celny. Towary wytworzone w strefie podlegają zwykłym przepisom celnym dopiero wtedy, gdy wyjeżdżają ze strefy do reszty kraju.

Firma produkująca w strefie na eksport nie płaci podatku od zysku, podatku od nieruchomości ani cła, a od importowanych surowców także VAT. Pracownicy nadal płacą 20% podatku dochodowego, który rozliczają sami. Obowiązują też składki do kapitałowego systemu emerytalnego: 2% od pracodawcy i 2% od pracownika, tak jak w całej Gruzji.

Inaczej jest, gdy towary ze strefy sprzedaje się na gruzińskim rynku krajowym. Wtedy podlegają VAT, a firma ze strefy płaci dodatkowo 4% wartości sprzedaży.

Jak wygląda odprawa celna

Standardowa odprawa trwa 1-3 dni robocze, a prostą przesyłkę da się odprawić jeszcze tego samego dnia. Deklarację składa się przez konto firmy na portalu rs.ge, a rozpatruje ją właściwy urząd celny na przejściu.

Przy złożonych lub drogich przesyłkach firmy zwykle zlecają odprawę agentowi celnemu. Prawo nie wymaga go przy prostej deklaracji, ale błędny kod towaru albo pomyłka w dokumentach kosztuje więcej niż prowizja agenta, więc większość firm z niego korzysta, przynajmniej na początku.