Gruziyada biznes uchun import va eksport: boj, QQS va erkin zonalar

Gruziyaga olib kiriladigan tovarlarning aksariyatiga boj solinmaydi, ammo importchilar chegarada deyarli barcha tovarlar uchun 18% QQS to'laydi. Eksport esa umuman bojsiz. Ayrim xorijiy ishlab chiqaruvchilar esa alohida bojxona rejimi tufayli Gruziyaning erkin industrial zonalaridan birida ombor yoki zavod ochadi.

Bojxona boji: aksariyat tovarlar uchun to'lov yo'q

Gruziyaga kiradigan tovarlarning qariyb 90%i uchun boj to'lanmaydi. Qolganlariga ikki stavkadan biri qo'llaniladi: 5% yoki 12%. Bular asosan qishloq xo'jaligi mahsulotlari, oziq-ovqat va qurilish materiallari.

Eksport boji Gruziyada umuman yo'q, shuning uchun tovarni chet elga jo'natganda bojxonaga hech narsa to'lamaysiz.

Import QQS: chegarada 18%

18% QQS deyarli har qanday importga solinadi: boj bor-yo'qligi ham, kompaniya aylanmasi ham bunga ta'sir qilmaydi. Soliq kodeksi undan faqat ayrim tovarlarni, masalan, dori-darmonlar va yengil avtomobillarni ozod qiladi. Soliq bojxona qiymati (tovar narxi, Gruziya chegarasigacha xalqaro tashish va sug'urta) bilan import boji yig'indisidan hisoblanadi. Alkogol va tamaki kabi aksiz to'lanadigan tovarlarda soliq bazasiga aksiz ham qo'shiladi.

Boj ham bazaga kirgani uchun QQS hisob-faktura summasining 18%idan ko'proq chiqadi. Masalan, bojxona qiymati 10 000 dollar va boj stavkasi 12% bo'lgan tovar uchun avval 1 200 dollar boj to'laysiz, keyin 18% QQS 11 200 dollardan hisoblanadi. Natijada 1 800 dollar emas, 2 016 dollar to'lanadi.

Keyin bu summa bilan nima bo'lishi QQS bo'yicha ro'yxatdan o'tganingizga bog'liq. Ro'yxatdagi QQS to'lovchisi uni oylik deklaratsiyada kiruvchi QQS sifatida hisobga olib, qaytarib oladi, ro'yxatdan o'tmagan kompaniya esa tovar tannarxiga qo'shadi.

Ketma-ket istalgan 12 oy ichida aylanma 100 000 laridan oshsa, ro'yxatdan o'tish majburiy. Importchilar uchun alohida qoida yo'q: chegara summa ham, oylik hisobotlar ham Gruziyada biznes buxgalteriyasidagi umumiy tartib bilan bir xil.

Nimani deklaratsiya qilish kerak va qaysi tovarlarga ruxsatnoma talab qilinadi

Shaxsiy jo'natmalar uchun bojsiz limit bor: Gruziyaga keladigan posilkalar qiymati 300 larigacha va og'irligi 30 kgdan oshmasa, boj olinmaydi. Tijorat yuklariga bu imtiyoz tegishli emas: biznes uchun olib kiriladigan yoki olib chiqiladigan har qanday tovar, miqdori va qiymati qanchalik kichik bo'lmasin, deklaratsiya qilinadi.

Alohida ruxsatnoma yoki sertifikat faqat qisqa ro'yxatdagi tovarlarga kerak:

• qurol va portlovchi moddalar
• giyohvand va psixotrop moddalar
• antikvariat va san'at asarlari
• zaharlar
• dori vositalari
• o'simliklar, hayvonlar va ularning qismlari
• yuqori chastotali radioelektron qurilmalar
• radioaktiv materiallar
• chiqindilar
• maxsus nazoratdagi dori vositalari

Ayrim tovarlar, masalan dorilar bilan savdo qilish uchun esa faoliyatning o'ziga ham litsenziya yoki ruxsat kerak bo'ladi. Buni Gruziyada biznes litsenziyalash qoidalari talab qiladi.

YI, Xitoy, MDH va boshqa davlatlar bilan erkin savdo shartnomalari

Gruziya Yevropa Ittifoqi, MDH davlatlari, Turkiya, Xitoy, EFTAning to'rt a'zosi, Gonkong, Buyuk Britaniya va BAA bilan erkin savdo shartnomalari tuzgan. YI bilan kelishuv Assotsiatsiya shartnomasining bir qismi bo'lgan Chuqur va keng qamrovli erkin savdo hududi (DCFTA) deb ataladi. Gruziya 2009-yilda MDHdan chiqqan, shuning uchun bu davlatlar bilan savdo ikki tomonlama shartnomalar asosida yuritiladi.

Gruziyadek kichik davlatlar orasida ham YI, ham Xitoy bozoriga imtiyozli kirish huquqiga ega bo'lganlari juda kam. Gruziyada ishlab chiqarilgan yoki jiddiy qayta ishlangan tovar bu bozorlarga nol yoki pasaytirilgan boj bilan kiradi.

Past stavkadan foydalanish uchun tovarning Gruziyada ishlab chiqarilganini jo'natishdan oldin olingan sertifikat bilan isbotlash kerak: DCFTA bo'yicha YI uchun EUR.1, MDH davlatlari uchun CT-1 yoki Xitoy bilan shartnoma bo'yicha sertifikat. Uni hisob-fakturalar va ishlab chiqarish hujjatlari asosida Daromadlar xizmati (Revenue Service) yoki Savdo palatasi beradi.

YI bilan savdoda endi Pan-Yevropa-O'rta yer dengizi kelib chiqish qoidalarining yangilangan tahriri amal qiladi: unga ko'ra EUR.1 sertifikati berilgan kundan boshlab 10 oy kuchda bo'ladi. CT-1 va Xitoy sertifikatlarining muddati 12 oy. Sertifikat Gruziyada emas, tovar boradigan davlat bojxonasiga taqdim etiladi.

Muntazam eksport qiladigan kompaniyalar vakolatli eksportyor maqomini olish uchun ariza berishi mumkin. Shunda har bir jo'natma uchun sertifikat olish shart emas: kelib chiqish to'g'ridan-to'g'ri tijorat hisob-fakturasida ko'rsatiladi.

Erkin industrial zonalar: eksport uchun deyarli soliqsiz ishlab chiqarish

Erkin industrial zonalar Tbilisi, Kutaisi va Potida joylashgan, har birining o'z bojxona rejimi bor. Zonada ishlab chiqarilgan tovar mamlakatning odatiy bojxona qoidalariga faqat zonadan chiqib, Gruziyaning boshqa hududiga o'tgandagina bo'ysunadi.

Zonada eksport uchun mahsulot ishlab chiqaradigan kompaniya foyda solig'i, mol-mulk solig'i va bojxona boji to'lamaydi, import qilingan xomashyodan QQS ham olinmaydi. Xodimlar esa 20% daromad solig'ini baribir to'laydi va uni o'zlari deklaratsiya qiladi. Jamg'arib boriladigan pensiya badallari Gruziyaning boshqa joylaridagidek: ish beruvchidan 2%, xodimdan 2%.

Zona mahsuloti Gruziya ichki bozorida sotilsa, boshqa qoidalar ishga tushadi. Bunday savdoga QQS solinadi, zona kompaniyasi esa sotuv summasidan qo'shimcha 4% to'laydi.

Bojxona rasmiylashtiruvi qanday o'tadi

Odatda rasmiylashtirish 1-3 ish kuni davom etadi, oddiy jo'natmalar esa o'sha kunning o'zida rasmiylashtirilishi mumkin. Deklaratsiya kompaniyaning rs.ge saytidagi kabineti orqali topshiriladi va tegishli bojxona postida ko'rib chiqiladi.

Murakkab yoki qimmat yuklar uchun kompaniyalar odatda bojxona brokerini yollaydi. Oddiy deklaratsiya uchun qonun buni talab qilmaydi, lekin tovar kodidagi xato yoki hujjatlardagi chalkashlik broker haqidan qimmatroqqa tushadi. Shuning uchun aksariyat kompaniyalar hech bo'lmaganda dastlab broker xizmatidan foydalanadi.