Վրաստանից Հայաստան և Թուրքիա ցամաքով. անցակետեր, տրանսպորտ, վիզաներ և վիզառան

Վրաստանից ցամաքով դուրս գալու երկու ամենահարմար ճանապարհ կա՝ Սադախլոյով դեպի Հայաստան և Սարփիով դեպի Թուրքիա։ Երկու անցակետն էլ աշխատում են շուրջօրյա, և երկուսն էլ կարելի է անցնել ոտքով։ Թբիլիսիից Երևան մարշրուտկան արժե 50 լարի, կա նաև գիշերային գնացք, իսկ Բաթումիից Սարփի ավտոբուսով կհասնեք 70 թեթրիով։

Շատերն այս ճանապարհը բռնում են վիզառանի համար. ամեն անգամ Վրաստան մտնելիս առանց վիզայի մնալու ժամկետը նորից է սկսվում, և կարելի է վերադառնալ հենց նույն օրը։ Բայց ներս թողնելու վերջին խոսքը սահմանապահինն է, իսկ ամեն վերադարձի ժամանակ ձեռքի տակ պետք է լինի գործող բժշկական ապահովագրություն։

Սահմանային անցակետեր

Սադախլոյում աշխատանքային օրերին սահմանն անցնում են 30-60 րոպեում, շաբաթ-կիրակի՝ ավելի դանդաղ։ Սարփիում ամռանը և հանգստյան օրերին, հատկապես առավոտյան, հերթը կարող է ձգվել 1-2 ժամ, ուստի ավելի հանգիստ է անցնել գիշերը կամ լուսաբացին։

Ինչպես հասնել Երևան

Երևանի մարշրուտկաները մեկնում են Ավլաբար մետրոյի կայարանի մոտից՝ ժամը 9:00-ին, 11:00-ին, 13:00-ին, 15:00-ին և 17:00-ին։ Տոմսն արժե 50 լարի, վճարումը կանխիկ է, ճանապարհը տևում է 5-6 ժամ։ Սահմանին ուղևորներն իջնում են և պայուսակները ձեռքներին ոտքով անցնում անձնագրային ստուգումը, իսկ վարորդը նրանց սպասում է հայկական կողմում։

Հետադարձ ճանապարհին մարշրուտկաները Երևանից մեկնում են «Կիլիկիա» ավտոկայանից, տոմսը՝ 8000 դրամ։ Տաքսիում մեկ տեղն արժե 30-40 դոլար, բայց դրանք հաստատուն չվացուցակ չունեն։

2026 թվականի հոկտեմբերի 2-ից մինչև 2027 թվականի հունիսի 13-ը Թբիլիսի-Երևան գիշերային գնացքը գնում է օրումեջ. Թբիլիսիից մեկնում է կենտ ամսաթվերին՝ մոտ 20:00-ին, և Երևան է հասնում մոտ 7:00-ին։

Պլացկարտում տեղն արժե 115 լարի, կուպեում՝ 147-173 լարի, իսկ երկտեղանոց առաջին կարգի կուպեում՝ 218 լարի։ Տոմսերը վաճառվում են ticket.railway.am կայքում և Թբիլիսիի երկաթուղային կայարանի տոմսարկղում, որտեղից կարելի է վերցնել նաև Վրաստանի քաղաքների միջև գնացքների տոմսերը։

Հայաստան մտնելու համար վիզա պե՞տք է

ԵՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Ուզբեկստանի, Տաջիկստանի, Ուկրաինայի, Մոլդովայի և շատ այլ երկրների քաղաքացիները Հայաստանում կարող են առանց վիզայի մնալ տարեկան մինչև 180 օր։ Չինաստանի և Իրանի քաղաքացիներին տրվում է 90 օր։

Մնացածները էլեկտրոնային վիզա են վերցնում evisa.mfa.am կայքից. 21 օրվա վիզան արժե 3000 դրամ, 120 օրվանը՝ 15 000 դրամ։ Վրաստանի կացության թույլտվությունը վիզային չի փոխարինում։ Մինչև 2027 թվականի հուլիսի 1-ը գործող ժամանակավոր արտոնությունը վերաբերում է միայն ԱՄՆ-ի, ԵՄ երկրների և Պարսից ծոցի պետությունների տված կացության թույլտվություններին։

Ինչպես հասնել Թուրքիա

Բաթումիից Սարփի է գնում 16 համարի ավտոբուսը, ուղեվարձը Batumi Card-ով 70 թեթրի է, բանկային քարտով՝ մոտ 1 լարի, կանխիկ գումար չեն ընդունում։ Սահմանն անցնում եք ոտքով, իսկ թուրքական կողմում մարշրուտկան մոտ 20 կմ ճանապարհով ձեզ հասցնում է Հոպա։

Բաթումիից Տրապիզոն ուղիղ ավտոբուսը գնում է մոտ 4 ժամ և արժե 18-27 եվրո. օրական մի քանի չվերթ ունեն Metro Turizm-ը և Lüks Karadeniz-ը։ Ստամբուլի ավտոբուսները մեկնում են Թբիլիսիի Օրթաճալայի ավտոկայանից, ճանապարհը տևում է 25-32 ժամ, տոմսը՝ 53-67 դոլար։

Թուրքիա մտնելու համար վիզա պե՞տք է

ԵՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, Կանադայի, Ղազախստանի, Ուզբեկստանի, Ադրբեջանի և Չինաստանի քաղաքացիները Թուրքիա մտնում են առանց վիզայի՝ ցանկացած 180 օրվա ընթացքում 90 օրով։ Վրաստանի, Ուկրաինայի, Ղրղզստանի, Իսրայելի և Մոլդովայի քաղաքացիներին նույնպես տրվում է 90 օր, Ռուսաստանի քաղաքացիներին՝ 60, Բելառուսի քաղաքացիներին՝ 30։

Եթե Հայաստանի քաղաքացի եք, Թուրքիա մտնելու համար ձեզ պետք է էլեկտրոնային վիզա evisa.gov.tr կայքից. նույնը վերաբերում է Տաջիկստանի և Թուրքմենստանի քաղաքացիներին։ Անձնագիրը պետք է վավեր լինի թույլատրված ժամկետի ավարտից հետո առնվազն 60 օր։ Ժամացույցն էլ մի մոռացեք. Թուրքիայում ժամանակը Վրաստանից մեկ ժամ հետ է, իսկ Հայաստանում ժամը նույնն է, ինչ Վրաստանում։

Վիզառան. ինչ պետք է իմանալ

Վրաստան առանց վիզայի մուտքի կանոնները չեն նշում, թե երկրից դուրս նվազագույնը որքան պետք է մնալ. ամեն մուտքով նոր ժամկետ է սկսվում։ Երաշխիք, սակայն, չկա. որոշումը սահմանապահն է կայացնում, իսկ հաճախակի կարճ ելումուտն աննկատ չի մնում։

Ամեն մուտքի ժամանակ ձեռքի տակ պետք է լինի Վրաստանում գործող բժշկական ապահովագրություն, որը ծածկում է նոր ժամկետն ամբողջությամբ՝ մինչև մեկ տարի, առնվազն 30 000 լարի ծածկույթով։ Պոլիսը պետք է լինի անգլերեն կամ վրացերեն։ Վեց ամիս առաջ գնված տարեկան պոլիսն այստեղ չի օգնի. այն նոր ժամկետն ամբողջությամբ չի ծածկում։ Կացության թույլտվություն ունեցողներից սահմանին պոլիս չեն պահանջում։

Ժամկետից դուրս մի մնացեք։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 1-ից մինչև 3 ամիս ուշացման տուգանքը 1000 լարի է, դրան գումարած՝ վեց ամսով մուտքի արգելք։ Մինչև մեկ տարվա ուշացման դեպքում՝ 2000 լարի և 2 տարվա արգելք, ավելի երկարի դեպքում՝ 3000 լարի և 3 տարվա արգելք։

Սեփական կամ վարձակալված մեքենայով

Հայաստանում տեղական ավտոապահովագրությունը պարտադիր է. այն վաճառվում է անձնագրային ստուգումից անմիջապես հետո գտնվող կրպակում։ Թուրքիան ընդունում է «Կանաչ քարտ», եթե դրանում գործող TR նշում կա, կամ սահմանին գնված թուրքական ապահովագրություն։ Օտարերկրյա համարանիշով մեքենան Թուրքիայում կարող է մնալ մինչև 90 օր, իսկ եթե մեքենան ձեր անունով չէ, պետք է նոտարական լիազորագիր՝ թուրքերեն թարգմանությամբ։

Վարձույթի ընկերությունների մեծ մասը թույլ չի տալիս մեքենան երկրից դուրս հանել, թեև որոշները գրավոր թույլտվությամբ Հայաստան գնալու հնարավորություն են տալիս։ Վրաստանում վարձակալված մեքենայով սահմանն անցնելու պայմանները ճշտեք դեռ ամրագրելուց առաջ։ Օտարերկրյա համարանիշով մեքենայով Վրաստան վերադառնալիս պետք է ունենալ վրացական պարտադիր ապահովագրություն. առանց դրա վարելու տուգանքը 100 լարի է։

Մաքսային նորմեր

Ցամաքով Վրաստան մտնելիս առանց մաքսատուրքի կարելի է ներմուծել՝

• անձնական իրեր՝ մինչև 500 լարի արժողությամբ և մինչև 30 կգ քաշով,
• 200 ծխախոտ,
• 1 լ թունդ ալկոհոլ կամ 2 լ ավելի թույլ խմիչք,
• դրանցից բացի՝ 4 լ գինի և 16 լ գարեջուր։

Ցամաքային սահմանին այս նորմերը գործում են 30 օրը մեկ անգամ, ոչ թե ամեն անցման ժամանակ։ 30 000 լարիից ավելի կանխիկը պետք է հայտարարագրել թե՛ մուտքի, թե՛ ելքի ժամանակ, այլապես այն կարող են բռնագրավել։ Կանոնը վերաբերում է և՛ լարիին, և՛ արտարժույթին, ուստի եթե մեծ գումար եք տանում Վրաստանում արժույթ փոխանակելու համար, նախապես հայտարարագրեք այն։

2024 թվականի օգոստոսի 19-ից Հայաստանի ցամաքային սահմաններին անմաքս շեմն ընդամենը 200 եվրո և 10 կգ ապրանք է, իսկ մինչև 10 000 դոլար կանխիկը հայտարարագրել պետք չէ։ Թուրքիա առանց մաքսատուրքի կարելի է տանել 430 եվրո արժողությամբ ապրանք, 600 ծխախոտ, 1 լ թունդ ալկոհոլ և 2 լ ավելի թույլ խմիչք։

Ուր ցամաքով չեք հասնի

Ադրբեջանի հետ ցամաքային սահմանը փակ է առնվազն մինչև 2027 թվականի հունվարի 2-ը, և Բաքու ավտոբուսներ չեն գնում։ Թբիլիսի-Բաքու գնացքով կարող են գնալ միայն Ադրբեջանի քաղաքացիները և այն երկրների քաղաքացիները, որոնք Ադրբեջան մտնում են առանց վիզայի։

Աբխազիա կամ Հարավային Օսիա Ռուսաստանի կողմից մտնելն արգելված է. Վրաստանի օրենքով դա քրեական հանցագործություն է, որի համար սպառնում է տուգանք կամ 2-ից 4 տարի ազատազրկում։ Օտարերկրացիներն այդ տարածքներ կարող են մտնել միայն Զուգդիդիի և Գորիի շրջաններով։

Կարճ ասած

• Սադախլոն (Հայաստան) և Սարփին (Թուրքիա) աշխատում են շուրջօրյա, դրանք կարելի է անցնել ոտքով։
• Երևան՝ 50 լարիանոց մարշրուտկայով Ավլաբարի մետրոյից կամ օրումեջ գնացող գիշերային գնացքով, Բաթումիից Սարփի՝ 16 համարի ավտոբուսով 70 թեթրիով։
• Այցելուների մեծ մասը Հայաստան մտնում է առանց վիզայի՝ տարեկան 180 օրով, Թուրքիա՝ 30-90 օրով, կախված քաղաքացիությունից։
• Վրաստան կարելի է վերադառնալ նույն օրը, բայց որոշողը սահմանապահն է, իսկ ապահովագրությունը պետք է ծածկի ամբողջ նոր ժամկետը։
• 2025 թվականի հոկտեմբերից ժամկետի խախտումը նշանակում է առնվազն 1000 լարի տուգանք և վեց ամսով մուտքի արգելք։
• Ցամաքով Վրաստան 30 օրը մեկ անգամ կարելի է առանց մաքսատուրքի ներմուծել 500 լարիի ապրանք, իսկ 30 000 լարիից ավելի կանխիկը պետք է հայտարարագրել։