از گرجستان به ارمنستان و ترکیه از راه زمینی: گذرگاه‌های مرزی، حمل‌ونقل، ویزا و ویزاران

ساده‌ترین راه‌های زمینی خروج از گرجستان، گذرگاه سادخلو به سمت ارمنستان و گذرگاه سارپی به سمت ترکیه است. هر دو شبانه‌روزی‌اند و می‌شود پیاده از آن‌ها گذشت. مارشروتکا (مینی‌بوس) از تفلیس تا ایروان 50 لاری می‌گیرد و قطار شبانه هم هست؛ اتوبوس باتومی تا سارپی 70 تتری است.

خیلی‌ها این سفر را برای ویزاران می‌روند: با هر ورود به گرجستان دورهٔ تازهٔ اقامت بدون ویزا شروع می‌شود و می‌شود همان روز برگشت. با این حال حرف آخر را مأمور مرزی می‌زند و هر بار که برمی‌گردید باید بیمهٔ درمانی معتبر همراه داشته باشید.

گذرگاه‌های مرزی

گذشتن از سادخلو در روزهای هفته 30-60 دقیقه طول می‌کشد و آخر هفته‌ها بیشتر. در سارپی، تابستان‌ها و آخر هفته‌ها، مخصوصاً صبح‌ها، معطلی تا 1-2 ساعت هم می‌رسد؛ برای همین شب یا صبح خیلی زود راحت‌تر رد می‌شوید.

راه ایروان

مینی‌بوس‌های ایروان از ایستگاه متروی آولاباری ساعت 9:00، 11:00، 13:00، 15:00 و 17:00 راه می‌افتند؛ کرایه 50 لاری است و نقد می‌گیرند. راه 5-6 ساعت طول می‌کشد. در مرز مسافرها پیاده می‌شوند و با چمدان‌هایشان از کنترل گذرنامه رد می‌شوند و راننده آن طرف، در خاک ارمنستان، منتظرشان می‌ماند.

برای برگشت، مینی‌بوس‌ها از ترمینال کیلیکیا در ایروان با کرایهٔ 8,000 درام حرکت می‌کنند. یک صندلی در تاکسی اشتراکی 30-40 دلار تمام می‌شود، ولی این ماشین‌ها ساعت حرکت ثابتی ندارند.

از 2 اکتبر 2026 تا 13 ژوئن 2027 قطار شبانهٔ تفلیس-ایروان یک روز در میان حرکت می‌کند: در روزهای فرد ماه حدود ساعت 20:00 از تفلیس راه می‌افتد و حدود ساعت 7:00 به ایروان می‌رسد.

یک تخت در واگن باز 115 لاری، تخت کوپه 147-173 لاری و کوپهٔ دوتختهٔ درجه‌یک 218 لاری است. بلیت را از سایت ticket.railway.am یا باجهٔ ایستگاه راه‌آهن تفلیس می‌گیرید؛ همان‌جا بلیت قطارهای بین‌شهری در گرجستان را هم می‌فروشند.

ویزای ارمنستان

شهروندان اتحادیهٔ اروپا، آمریکا، بریتانیا، روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان، تاجیکستان، اوکراین، مولداوی و خیلی کشورهای دیگر می‌توانند تا 180 روز در سال بدون ویزا در ارمنستان بمانند. سهم شهروندان چین و ایران 90 روز است.

بقیه باید از سایت evisa.mfa.am ویزای الکترونیکی بگیرند: 3,000 درام برای 21 روز یا 15,000 درام برای 120 روز. اقامت گرجستان جای ویزا را نمی‌گیرد؛ معافیت موقتی که تا 1 ژوئیه 2027 برقرار است فقط شامل اقامت‌های صادرشده در آمریکا، کشورهای اتحادیهٔ اروپا و کشورهای خلیج فارس می‌شود.

راه ترکیه

کرایهٔ اتوبوس شمارهٔ 16 از باتومی تا سارپی با Batumi Card 70 تتری و با کارت بانکی حدود 1 لاری است و پول نقد قبول نمی‌کنند. از مرز پیاده می‌گذرید و آن طرف، در ترکیه، مینی‌بوس اشتراکی حدود 20 کیلومتر تا هوپا می‌بردتان.

اتوبوس مستقیم باتومی به ترابزون حدود 4 ساعت در راه است و 18-27 یورو تمام می‌شود؛ شرکت‌های Metro Turizm و Lüks Karadeniz روزی چند سرویس دارند. اتوبوس‌های استانبول از ترمینال اورتاچالا در تفلیس راه می‌افتند، 25-32 ساعت در راه‌اند و 53-67 دلار می‌گیرند.

ویزای ترکیه

شهروندان اتحادیهٔ اروپا، آمریکا، بریتانیا، کانادا، قزاقستان، ازبکستان، جمهوری آذربایجان و چین می‌توانند در هر بازهٔ 180 روزه تا 90 روز بدون ویزا در ترکیه بمانند. شهروندان گرجستان، اوکراین، قرقیزستان، اسرائیل و مولداوی هم 90 روز می‌گیرند؛ روس‌ها 60 روز و بلاروسی‌ها 30 روز.

شهروندان ارمنستان، تاجیکستان و ترکمنستان باید از سایت evisa.gov.tr ویزای الکترونیکی بگیرند. گذرنامه باید دست‌کم 60 روز بعد از پایان مدت اقامت مجاز اعتبار داشته باشد. ساعتتان را هم تنظیم کنید: ترکیه یک ساعت از گرجستان عقب‌تر است و ارمنستان با گرجستان هم‌ساعت.

ویزاران: چه باید بدانید

در قواعد ورود بدون ویزا به گرجستان حداقلی برای مدت ماندن بیرون از کشور نیست و با هر ورود دورهٔ تازه‌ای شروع می‌شود. اما هیچ‌چیز تضمینی نیست: تصمیم با مأمور مرزی است و رفت‌وبرگشت‌های کوتاه و پشت‌سرهم به چشمش می‌آید.

برای هر ورود بیمهٔ درمانی در گرجستان هم لازم است؛ بیمه‌ای که کل اقامت تازه را، حداکثر تا یک سال، با سقف پوشش دست‌کم 30,000 لاری بپوشاند. بیمه‌نامه به انگلیسی یا گرجی پذیرفته می‌شود. بیمهٔ یک‌ساله‌ای که شش ماه پیش خریده‌اید کل دورهٔ تازه را نمی‌پوشاند. دارندگان اقامت لازم نیست در مرز بیمه‌نامه نشان بدهند.

بیشتر از مدت مجاز نمانید. از 1 اکتبر 2025، تا 3 ماه اضافه‌ماندن 1,000 لاری جریمه و شش ماه ممنوعیت ورود دارد؛ تا یک سال 2,000 لاری و 2 سال ممنوعیت؛ بیشتر از آن 3,000 لاری و 3 سال ممنوعیت.

عبور با ماشین شخصی یا کرایه‌ای

ارمنستان بیمهٔ محلی ماشین می‌خواهد که در باجه‌ای درست بعد از کنترل گذرنامه می‌فروشند. ترکیه کارت سبز با خانهٔ TR معتبر یا بیمهٔ ترکیه‌ای را که همان‌جا در مرز می‌خرید قبول می‌کند. ماشین با پلاک خارجی تا 90 روز می‌تواند در ترکیه بماند و اگر به نام خودتان نیست، وکالت‌نامهٔ محضری با ترجمهٔ ترکی لازم دارید.

بیشتر شرکت‌های اجارهٔ ماشین اجازه نمی‌دهند ماشینشان از کشور بیرون برود، هرچند بعضی‌ها با اجازهٔ کتبی سفر به ارمنستان را قبول می‌کنند. پیش از رزرو، شرایط بردن ماشین کرایه‌ای در گرجستان به آن سوی مرز را روشن کنید. موقع برگشت به گرجستان با ماشین پلاک خارجی، بیمهٔ اجباری گرجستان لازم است و رانندگی بدون آن 100 لاری جریمه دارد.

معافیت‌های گمرکی

موقع ورود زمینی به گرجستان این‌ها را می‌شود بدون عوارض گمرکی آورد:

• وسایل شخصی تا ارزش 500 لاری و وزن 30 کیلوگرم؛
• 200 نخ سیگار؛
• 1 لیتر مشروب قوی یا 2 لیتر مشروب سبک‌تر؛
• و جدا از آن 4 لیتر شراب و 16 لیتر آبجو.

در مرز زمینی این معافیت‌ها هر 30 روز یک بار است، نه با هر عبور. پول نقد بیش از 30,000 لاری را باید هم موقع ورود و هم موقع خروج اظهار کنید، وگرنه ممکن است ضبط شود. این قاعده هم لاری را می‌گیرد و هم ارز خارجی را، پس مبلغ زیادی را که برای تبدیل ارز در گرجستان می‌آورید از قبل اظهار کنید.

از 19 اوت 2024 معافیت گمرکی ارمنستان در مرزهای زمینی فقط 200 یورو و 10 کیلوگرم کالاست؛ پول نقد تا 10,000 دلار اظهار نمی‌خواهد. ترکیه کالا تا 430 یورو، 600 نخ سیگار، 1 لیتر مشروب قوی و 2 لیتر مشروب سبک‌تر را بدون عوارض راه می‌دهد.

کجاها از راه زمینی نمی‌شود رفت

مرز زمینی با جمهوری آذربایجان دست‌کم تا 2 ژانویه 2027 بسته است و اتوبوسی به باکو نمی‌رود. قطار تفلیس-باکو فقط شهروندان آذربایجان و اتباع کشورهایی را سوار می‌کند که برای آذربایجان ویزا نمی‌خواهند.

ورود به آبخازیا یا اوستیای جنوبی از سمت روسیه ممنوع است: در قانون گرجستان جرم محسوب می‌شود و مجازاتش جریمه یا 2 تا 4 سال زندان است. خارجی‌ها فقط از طریق مناطق زوگدیدی و گوری می‌توانند به این دو منطقه بروند.

خلاصه

• سادخلو (ارمنستان) و سارپی (ترکیه) شبانه‌روزی‌اند و می‌شود پیاده از آن‌ها گذشت.
• به ایروان: مینی‌بوس 50 لاری از متروی آولاباری یا قطار شبانه یک روز در میان؛ از باتومی به سارپی: اتوبوس شمارهٔ 16 با 70 تتری.
• بیشتر مسافران می‌توانند بدون ویزا 180 روز در سال در ارمنستان و بسته به تابعیت 30-90 روز در ترکیه بمانند.
• می‌توانید همان روز به گرجستان برگردید، اما تصمیم با مأمور مرزی است و بیمهٔ شما باید کل مدت اقامت تازه را بپوشاند.
• از اکتبر 2025 اضافه‌ماندن دست‌کم 1,000 لاری جریمه و شش ماه ممنوعیت ورود دارد.
• در مرز زمینی می‌توانید هر 30 روز یک بار کالا تا 500 لاری را بدون عوارض وارد گرجستان کنید؛ پول نقد بیش از 30,000 لاری باید اظهار شود.