Gürcüstanda daşınmaz əmlak vergiləri: alış, sahiblik, satış

Gürcüstanda daşınmaz əmlaka sahiblik üzrə vahid vergi yoxdur. Bunun əvəzinə müxtəlif vergilər müxtəlif mərhələlərdə yaranır: tikinti şirkətindən mənzil alanda, əmlak sizə məxsus olduğu hər il, onu satanda və kirayəyə verəndə. Hər mərhələnin öz dərəcəsi və öz qaydaları var, əcnəbi alıcıların hesablamada buraxdığı səhvlərin çoxu da bu mərhələləri bir-birinə qarışdırmaqdan irəli gəlir.

Tikinti şirkətindən alınan yeni mənzilə ƏDV

Gürcüstanda ƏDV 18% təşkil edir, amma onu hər alıcı ödəmir. Bu vergi yalnız satıcı sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olanda yaranır, praktikada isə söhbət yeni binada mənzil satan tikinti şirkətindən gedir. Təkrar bazarda əmlak alıb-satmaqla biznes kimi məşğul olmayan fiziki şəxsdən adi alışa ƏDV ümumiyyətlə tətbiq olunmur.

Tikinti şirkətinin qiymətinə ƏDV adətən artıq daxil olur, ona görə də əqd bağlananda üstünə heç nə gəlmir. Qiymətin içində nə qədər ƏDV olduğunu bilmək üçün qiyməti 1,18-ə bölün və alınan rəqəmi 0,18-ə vurun.

Gəlirlər Xidməti bütün hesablamaları lari ilə aparır. Buna görə də qiyməti dollar və ya avro ilə razılaşdırılan əqddə məbləğ əməliyyat günü Gürcüstan Milli Bankının məzənnəsi ilə lariyə çevrilir.

Sahiblik dövründə illik əmlak vergisi

Əmlak sizin adınıza olduğu müddətdə hər il iki vergi yarana bilər: əmlak vergisi və ayrıca torpaq vergisi. Gürcüstanda əmlak vergisini ödəyib-ödəməyəcəyiniz ailənizin gəlirindən asılıdır. 2026-cı il sentyabrın 30-dan bu vergini yalnız ötən ilki gəliri 100 000 ₾ (≈ 38 000 $) həddini aşan ailələr ödəyir və dərəcə bazar dəyərinin 0,8%-dən 1%-dək olur.

Şirkətlər orta illik qalıq balans dəyərinin 1%-dək ödəyir, dəqiq dərəcəni isə yerli bələdiyyə şurası, yəni sakrebulo müəyyən edir.

Burada bir məqamı bilmək vacibdir. Bu vergi nə alış zamanı ödədiyiniz ƏDV ilə, nə də satışda yaranan vergi ilə bağlıdır. O, sırf mülkiyyət faktından yaranan ayrıca öhdəlikdir.

Satışda vergi: hər şeyi sahiblik müddəti həll edir

Əvvəlcə bu qaydanı yadda saxlayın: 2 ildən çox sizə məxsus olan yaşayış əmlakını satanda mənfəət nə qədər böyük olsa da, gəlir vergisi ödənilmir. Qayda Gürcüstanın vergi rezidentlərinə də, qeyri-rezidentlərə də eyni cür tətbiq olunur, vətəndaşlıq və ya yaşayış icazəsi isə burada heç nəyi dəyişmir.

Əmlakı iki il dolmamış satsanız, dərəcə onun növündən asılı olacaq:

• Yaşayış əmlakı (mənzil və ya altındakı torpaqla birlikdə ev): mənfəətin 5%-i.
• Qeyri-yaşayış əmlakı, ayrıca torpaq sahəsi, kommersiya sahəsi, otel komplekslərindəki nömrələr və ilkin alqı-satqı müqaviləsi üzrə hüquqların güzəşti: adi gəlir vergisinin dərəcəsi ilə 20%.

Bir nümunəyə baxaq. Mənzili 80 000 $ qiymətinə alıb bir ildən sonra 100 000 $ qiymətinə satırsınız. Mənfəətiniz 20 000 $ olur. Yaşayış əmlakı üçün vergi 20 000 $ mənfəətin 5%-i, yəni 1 000 $ təşkil edəcək. Eyni satış iki il yarımlıq sahiblikdən sonra baş tutsa, mənfəət yenə həmin 20 000 $ olsa da, heç bir vergi tutulmur. Aydınlıq üçün nümunə dollarla verilib, Gəlirlər Xidməti isə hər iki qiyməti əqd günündəki məzənnə ilə lariyə çevirir.

Əmlakı biznes kimi alıb-satanlar üçün isə qayda başqadır. Tikinti şirkəti kimi ardıcıl bir neçə obyekt satan şəxs iki illik azadolmadan tamamilə məhrum olur və hər obyektə nə qədər sahib olmasından asılı olmayaraq gəlirdən 20% ödəyir.

Satışdan əvvəl əmlakı bir müddət kirayəyə vermək və ya onun ünvanında şirkət qeydiyyatdan keçirmək azadolmanı öz-özlüyündə ləğv etmir. Qayda daşınmaz əmlakla sistemli ticarət edənlərə qarşı yönəlib, əmlakdan arabir kommersiya məqsədilə istifadə edənlərə qarşı yox.

Kirayə gəlirindən vergi

Mənzil və ya evi yaşamaq üçün kirayəyə verən fiziki şəxs ümumi kirayə haqqının 5%-ini ödəyir, kirayəçinin adi şəxs və ya şirkət olmasının fərqi yoxdur. Yeganə şərt budur ki, ev sahibi xərcləri gəlirdən çıxmasın. Təmir, cari saxlanma və agentlik haqqı vergi bazasını azaltmır, ona görə də vergi xalis mənfəətdən deyil, alınan kirayənin tam məbləğindən hesablanır.

Mənzili şirkət kirayələyirsə, rs.ge saytında qeydiyyatın böyük əhəmiyyəti var: qeydiyyatda olan ev sahibindən 20% əvəzinə 5% tutulur. Qeydiyyat pulsuzdur, ofisə bir dəfə getməklə və ya onlayn müraciətlə aparılır və yenilənmə tələb etmir.

Ev sahibi qeydiyyatda deyilsə və kirayəçi şirkətdirsə (məsələn, firma işçisi üçün mənzil kirayələyirsə), vergini tutmaq öhdəliyi şirkətə keçir, dərəcə isə 20%-ə qalxır. Ötən il üzrə bəyannamə martın 31-dək verilir və vergi də həmin tarixədək ödənilir.

Əqdin rəsmiləşdirilməsi xərcləri ayrıca hesablanır

İctimai Reyestrin rüsumu və notariusun xidmət haqqı vergi deyil, əqdin rəsmiləşdirilməsi üçün ödənişdir. Onların məbləği və hesablanma qaydası Gürcüstanda mənzil alışının necə aparılmasından asılıdır.

Büdcəni hesablayanda rüsumları vergilərdən ayrı saxlayın. Rüsum mülkiyyət hüququ qeydə alınanda bir dəfə ödənilir, vergi isə ya hər il təkrarlanır, ya da satış və ya kirayə kimi konkret hadisə ilə yaranır.

Daşınmaz əmlak vergiləri üzrə yoxlama siyahısı

• Tikinti şirkətindən yeni mənzil alırsınız: 18% ƏDV-nin elan olunan qiymətə daxil olub-olmadığını yoxlayın.
• Təkrar bazarda fiziki şəxsdən alırsınız: ƏDV tətbiq olunmur.
• İllik əmlak vergisi yalnız ailənizin ötən ilki gəliri 100 000 ₾ həddini aşıbsa ödənilir və alış ilə satışdan ayrı hesablanır.
• 2 il dolmamış satış: yaşayış əmlakı üçün mənfəətin 5%-i, qeyri-yaşayış əmlakı, torpaq və hüquqların güzəşti üçün 20%.
• 2 ildən sonra yaşayış əmlakının satışı: satıcının vətəndaşlığından asılı olmayaraq mənfəət vergidən tam azaddır.
• Kirayəyə verirsiniz: rs.ge saytında qeydiyyatdan keçin, ümumi kirayə haqqının 5%-ini ödəyin və bəyannaməni martın 31-dək verin.