კლიმატი და სეზონები საქართველოში: ამინდი თბილისში, ბათუმსა და მთებში

საქართველოში მცირე ტერიტორიაზე სამი განსხვავებული კლიმატი თანაარსებობს: მშრალი კონტინენტური თბილისში, ნოტიო სუბტროპიკული სანაპიროზე და მკაცრი მთის კლიმატი კავკასიონზე. თბილისსა და ბათუმს შორის სულ 263 კმ-ია, მაგრამ ზამთარში ერთგან თოვს, მეორეგან კი პლუს ათ გრადუსზე კვირობით წვიმს, და ცხოვრებისთვის ეს სხვაობა ნებისმიერ ტურისტულ ამინდის პროგნოზზე მნიშვნელოვანია.

თბილისი: ცხელი ზაფხული და მოკლე ზამთარი

დედაქალაქი მთებით დაცულ ქვაბულში მდებარეობს, ამიტომ აქ ამინდი კონტინენტური და საკმაოდ მშრალია. საშუალო ტემპერატურები თვეების მიხედვით:

ზაფხულში საშუალო მაქსიმუმი დაახლოებით 32°C-ია, მაგრამ სიცხის ტალღები თერმომეტრს რეგულარულად 35-38°C-მდე აწევს, ბოლო წლებში კი რეკორდები 40°C-ს აჭარბებდა. ივლისსა და აგვისტოში მზე თვეში 250 საათზე მეტს ანათებს, ცენტრში ასფალტი და ქვა ხურდება და კონდიციონერის გარეშე ბინაში ძნელია.

ზამთარი მოკლე და შედარებით რბილია: თოვლი ხშირად მოდის, მაგრამ ცოტა და სწრაფად დნება, -10°C-ზე ქვემოთ ყინვა კი დაახლოებით ხუთ-ექვს წელიწადში ერთხელ იცის. ყველაზე მეტი წვიმა აპრილში, მაისსა და ივნისში მოდის, თვეში 84 მმ-მდე, ზამთარი კი, პირიქით, წლის ყველაზე მშრალი დროა. თბილისი ქარიანი ქალაქიცაა, რაც ზამთარში სიცივეს უფრო საგრძნობს ხდის.

დედაქალაქში მზე ბევრია, მაგრამ არათანაბრად ნაწილდება: დეკემბერსა და იანვარში თვეში დაახლოებით 95-100 მზიანი საათი, ივლისში დაახლოებით 255. მოკლე ნაცრისფერ დღეებს უფრო ხშირად ასახელებენ თბილისის ზამთრის მთავარ მინუსად, ვიდრე თავად სიცივეს.

ბათუმი: რბილი ზამთარი და ბევრი წვიმა

ბათუმი რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე წვიმიანი ქალაქია: აქ წელიწადში დაახლოებით 2 435 მმ ნალექი მოდის, დედაქალაქზე რამდენჯერმე მეტი. ივლისიდან მარტამდე ყოველი თვე 150 მმ-ზე მეტს მოაქვს, ყველაზე სველი თვე კი ნოემბერია, 312 მმ.

სამაგიეროდ ზამთარი აქ რბილია: იანვარში ღამით +4,6°C-დან დღისით +11°C-მდე, თოვლი იშვიათობაა. ზაფხული თბილია, მაგრამ არა ცხელი, აგვისტოში საშუალოდ 27,5°C-მდე, ზღვის ნიავი კი ტემპერატურას ჩვეულებრივ 29°C-ზე მაღლა არ უშვებს. ზღვა ივლისსა და აგვისტოში 25°C-მდე თბება და თებერვალსა და მარტში 9°C-მდე ცივდება.

ბათუმის კლიმატის მთავარი თავისებურება ტენიანობაა, მთელი წლის განმავლობაში 70-80%. ზაფხულში მის გამო სიცხე თერმომეტრის ჩვენებაზე უფრო მძიმედ იგრძნობა, ზამთარში კი სარეცხი დიდხანს შრება, ძველ სახლებში ობი ჩნდება და ჰაერის საშრობს აქ ძალიან ბევრი ყიდულობს.

ქუთაისი და ქვეყნის დასავლეთი

ქუთაისი ორ უკიდურესობას შორის მდებარეობს. ზამთარში აქ თბილისზე თბილა, იანვარში საშუალოდ დაახლოებით +6°C, ზაფხულში კი დღისით დაახლოებით +28°C. ნალექი წელიწადში დაახლოებით 1 400 მმ-ია, დედაქალაქზე შესამჩნევად მეტი, მაგრამ სანაპიროზე ნაკლები, და ის თვეებზე საკმაოდ თანაბრად ნაწილდება.

ცხოვრებისთვის ეს ნიშნავს მწვანე ქალაქს რბილი ზამთრით, მაგრამ წლის ნებისმიერ დროს ხშირი წვიმებით, თბილისის მსგავსი გამოკვეთილი მშრალი სეზონის გარეშე.

მთები: გრძელი ზამთარი და გრილი ზაფხული

მთებში კლიმატს სიმაღლე განსაზღვრავს: ყოველი ასი მეტრით აწევა ჰაერს აგრილებს და უკვე ერთნახევარ კილომეტრზე ზამთარი ნახევარ წელიწადს გრძელდება. საშუალო ტემპერატურები მთავარ მთის დაბებში:

• სტეფანწმინდა (ყაზბეგი), 1 740 მ: იანვარში ღამით -11°C-დან დღისით -2°C-მდე, ივლისში +8°C-დან +20°C-მდე
• მესტია (სვანეთი), 1 500 მ: იანვარში საშუალოდ -6,4°C, ივლისში +16,4°C
• ბაკურიანი, 1 700 მ: იანვარში საშუალოდ -7,3°C, აგვისტოში დაახლოებით +15°C
• გუდაური, 2 200 მ: იანვარში ღამით -14°C-დან დღისით -6°C-მდე, ზაფხულში +8°C-დან +19°C-მდე; თოვლის საფარი ჩვეულებრივ 1-2,5 მ

მაღალმთიანეთში თოვლი დაახლოებით ნოემბრიდან აპრილამდე დევს. საქართველოს სათხილამურო კურორტებზე სეზონი ჩვეულებრივ დეკემბრის ბოლოს იწყება და გუდაურში აპრილის შუა რიცხვებამდე, ბაკურიანში კი მარტის ბოლომდე გრძელდება. ყაზბეგში ყინვები -34°C-მდეც ყოფილა, ამიტომ ზამთრის მოგზაურობას ნამდვილი ზამთრის აღჭურვილობა სჭირდება და არა ქალაქის ქურთუკი.

ზაფხულში მთები სიცხისგან თავშესაფრად იქცევა: როცა თბილისში +35°C-ია, ყაზბეგში დღისით დაახლოებით +20°C-ია, ღამით კი შეიძლება +10°C-ზე ნაკლები იყოს. ამიტომ ბევრი თბილისელი ივლისსა და აგვისტოში მთაში მიდის.

მთის ამინდი სწრაფად იცვლება და ზამთარში ზვავები და თოვლი რეგულარულად კეტავს უღელტეხილებს, მათ შორის საქართველოს სამხედრო გზას. გაზაფხულსა და ზაფხულში მთებში ღვარცოფები ჩამოდის, ამიტომ მოგზაურობამდე ცნობებისა და პროგნოზის შემოწმება აუცილებელია: მთები ერთ-ერთ მთავარ ფაქტორად რჩება, რომლისგანაც შედგება უსაფრთხოება საქართველოში.

რას ნიშნავს კლიმატი ცხოვრებისთვის

თბილისში მთავარი სეზონური ხარჯი საქართველოში ზამთრის გათბობაა: იანვარში გაზის ქვაბიანი ბინა ადვილად წვავს 150-250 კუბურ მეტრ გაზს, ზაფხულში კი კონდიციონერზე ბევრი იხარჯება. ამიტომ კომუნალური გადასახადები საქართველოში ზამთარსა და ზაფხულში ორჯერ და მეტად განსხვავდება.

თბილისის კიდევ ერთი ზამთრის თავისებურება ჰაერს უკავშირდება: უქარო დღეებში ქვაბულში სმოგი დგება და წვრილი PM2.5 ნაწილაკების საშუალო წლიური დონე ჯანმოს რეკომენდაციაზე დაახლოებით ოთხჯერ მაღალია. ასთმით დაავადებულებმა ან მცირეწლოვანი ბავშვების მშობლებმა წინასწარ უნდა იფიქრონ ჰაერის გამწმენდზე.

ბინის არჩევისას კლიმატი წინასწარ უნდა გაითვალისწინოთ:

• თბილისში: კონდიციონერი საძინებელში, გაზის გათბობა და ნორმალური ფანჯრები
• ბათუმში: მშრალი კედლები ობის ლაქების გარეშე, ვენტილაცია სააბაზანოში, ჰაერის საშრობი
• ყველგან: სართული და მხარე, რომლებზეც დამოკიდებულია, რამდენად ხურდება ბინა ზაფხულში
• ძველ სახლებში: დათბუნება, რადგან ზამთარში სწორედ ის განსაზღვრავს გადასახადებს

როდის ჯობს გადასახლება

თბილისში გადასასვლელად ყველაზე კომფორტული თვეები სექტემბერი და ოქტომბერია, როცა სიცხე უკვე ჩაცხრა, გათბობის სეზონამდე კი ჯერ შორია: დღისით +20-27°C. კარგია მაისიც, თუმცა მასზე გაზაფხულის წვიმები მოდის. ივლისსა და აგვისტოში გადასვლა სიცხეში ბინის ძებნას ნიშნავს, ზამთრის შუაგულში კი უფრო ადვილია მაშინვე შეაფასო, როგორ ინახავს ბინა სითბოს.

ბათუმში საუკეთესო თვეებია მაისი და ივნისი: თბილა, ზღვა თბება, წვიმა კი წლის სხვა ნებისმიერ დროზე ნაკლებია. სექტემბერში ზღვა ჯერ კიდევ თბილია, მაგრამ წვიმები უკვე ბრუნდება. შემოდგომა და ზამთარი სანაპიროზე ყველაზე მოღრუბლულია და სწორედ ამ დროს ბევრი ხვდება, რომელი ქალაქი უფრო ახლოსაა მისთვის, თუ არჩევანს აკეთებს თბილისსა და ბათუმს შორის.

რა ტანსაცმელი წავიღოთ

• მსუბუქი ტანსაცმელი და თავსაბურავი თბილისის ზაფხულის სიცხისთვის
• თბილი ქურთუკი, ქუდი და წყალგაუმტარი ფეხსაცმელი თბილისის ზამთრისთვის
• კარგი ქოლგა და საწვიმარი ბათუმისთვის წლის ნებისმიერ დროს
• თერმოსაცვალი და ზამთრის ფეხსაცმელი, თუ ნოემბრიდან აპრილამდე მთაში აპირებთ