Tbilisidə kükürdlü hamamlar: hansını seçmək, qiymətlər, sifariş və qaydalar

Tbilisinin kükürdlü hamamlarının demək olar ki, hamısı Narikala qalasının ətəyindəki köhnə hamamlar məhəlləsində, Abanotubanidə yerləşir. Ziyarətçilərin çoxu öz yoldaşları ilə birlikdə ayrıca otaq sifariş edir. Otağın bir saatı 120 ilə 600 lari arasında başa gəlir və bu məbləğ adambaşına yox, bütün otaq üçün ödənilir.

Hazırda işlədiyi dəqiq bilinən yeganə ümumi zal 5 nömrəli hamamdadır, orada kişilər və qadınlar üçün ayrı bölmələr var. Orada bir saat üçün kişilər 10 lari, qadınlar isə 6 lari ödəyir. Hovuzlardakı su çox istidir, təxminən 38-40°C olur, ona görə də hamam hamilə qadınlara, ürək xəstəliyi və ya yüksək təzyiqi olan insanlara uyğun deyil.

Tbilisinin kükürdlü hamamları necə qurulub

Hamamlar birbaşa isti kükürdlü bulaqların üstündə tikilib və onların çoxu yerin altındadır. Küçədən yalnız kərpic günbəzlər görünür, bir hamamdan o birinə isə damların üstü ilə keçmək olar. Ayrıca bina kimi gözə çarpan yeganə hamam rəngarəng kaşı fasadı olan Chreli Abano hamamıdır, ona Orbeliani hamamı da deyirlər.

Abanotubanini çox vaxt kükürdlü hamam kompleksi adlandırırlar, amma əslində bu, tək bir müəssisə deyil, tarixi məhəllədir. Burada təxminən on iki ayrı hamam işləyir və onların hər birinin öz girişi, öz qiymətləri və öz sifariş qaydası var.

Gürcüstanın Milli Turizm Administrasiyası onlardan beşini ən tanınmış hamamlar sayır: Chreli Abano, King Erekle's hamamı, Royal Bath, Gulo's Thermal Spa və 5 nömrəli hamam.

Ayrıca otaqda adətən istirahət guşəsi, soyunub-geyinmə yeri və isti kükürdlü hovuz olur. Daha bahalı otaqlarda soyuq su hovuzu və sauna da var. Ümumi zallarda kükürdlü su axan duşlar quraşdırılıb, 5 nömrəli hamamın kişi zalında isə hovuz da var.

Suyun tərkibində hidrogen sulfid olduğu üçün ondan çürük yumurta iyi gəlir. Bundan başqa, suda həll olmuş kalsium, maqnezium, natrium və kalium da var.

Hansı hamamı seçməli və qiymətlər nə qədərdir

Chreli Abano, King Erekle's və Royal Bath hamamlarının qiymətləri onların saytlarında dərc olunmuş rəsmi qiymət siyahılarından götürülüb və 2026-cı ilin oktyabr ayına aiddir. Gulo's və 5 nömrəli hamamın öz saytı yoxdur, ona görə onların qiymətləri ziyarətçilərin son rəylərinə əsaslanır və siz gələnə qədər dəyişə bilər.

Otağı ən azı 1 saat müddətinə sifariş etmək olar. Neçə nəfər gəlməsindən asılı olmayaraq qiymət dəyişmir, amma otağa nəzərdə tutulduğundan çox adam salmaq olmaz. Buna görə ən sərfəlisi 4-6 nəfərlik dəstə ilə getməkdir, çünki bu halda qiyməti 200 lari olan otaq adambaşına təxminən 35-50 lari düşür.

Hamamı ucuz və sifarişsiz sınamaq istəyirsinizsə, 5 nömrəli hamamın ümumi zalına gedin. Sadəcə nəzərə alın ki, oradakı qadın zalında hovuz yoxdur, yalnız kükürdlü su axan duşlar var.

Nəyin pulu ayrıca ödənilir

Buranın əsas proseduru kisidir, Azərbaycan hamamlarında buna kisə çəkmək deyirlər. Hamamçı bədəninizi kobud əlcəklə sürtür, sonra ölü dərini sabun köpüyü ilə yuyub aparır. Chreli Abano və King Erekle's hamamlarında kisi 30 dəqiqə çəkir, 20 lari tutur və onun pulunu yalnız nağd ödəmək olar. 5 nömrəli hamamda kisi daha ucuzdur, təxminən 10 lari tutur.

Chreli Abano hamamında 30 dəqiqəlik masaj ən azı 100 lari, King Erekle's hamamında isə ən azı 85 lari tutur. Dəsmal, mələfə və başmaq otağın qiymətinə daxil deyil. Onları yerində satırlar, amma özünüzlə gətirsəniz, daha ucuz başa gələcək.

Hamamçıya bəxşiş vermək məcburi deyil, amma kisidən sonra adətən əlavə olaraq 5-10 lari verirlər.

Hamamda otağı necə sifariş etmək olar

Axşam saatları və həftəsonu üçün otaqlar əvvəlcədən tutulur, ona görə iş günü üçün ən azı bir gün, həftəsonu üçün isə 2-3 gün qabaqcadan sifariş verin. Hamamlarda ən sakit vaxt iş günlərinin səhər saatlarıdır.

Chreli Abano və King Erekle's eyni şirkətə məxsusdur və sifarişləri ortaq telefon xətti ilə qəbul edir. Hər iki hamamda otağı saytdan, +995 32 293 00 93 nömrəsinə zəng edərək və ya birbaşa hamamın özündə sifariş etmək olar. Elə həmin gün üçün onlayn sifariş qəbul olunmur, ona görə otaq bu gün lazımdırsa, zəng edin və ya birbaşa hamama gedin.

Onlayn sifarişi 1-2 iş günü əvvəl ləğv etsəniz, bu iki hamam məbləğin 80%-ni qaytarır, daha gec ləğv edəndə isə pul geri verilmir. Royal Bath sifarişləri öz saytında və WhatsApp vasitəsilə +995 555 50 22 00 nömrəsində qəbul edir, Gulo's da sifarişləri WhatsApp ilə götürür.

Sifariş etdiyiniz vaxtdan 15-20 dəqiqə tez gəlin. Vaxtınız uzadılmayacaq, çünki siz çıxan kimi otağı təmizləyib növbəti qonaqlar üçün hazırlayırlar.

Kimlər hamama getməməlidir

Hovuzlardakı su təxminən 38-40°C temperatura qədər qızdırılır. Hamamların özləri hamilə qadınlara, ürək xəstəliyi və ya təzyiq problemi olan insanlara çimməməyi tövsiyə edir. Britaniyanın Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) də hamilə qadınlara təxminən 40°C olan isti vannalardan uzaq durmağı məsləhət görür, xüsusən hamiləliyin ilk 12 həftəsində.

Hamamdan əvvəl və ya hamamda spirtli içki içmək təhlükəlidir, çünki isti suda spirtli içki adamı süstləşdirir və huşunu itirməsinə səbəb ola bilər. Xroniki xəstəliyiniz varsa, getməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşin.

İsti hovuzda adətən bir dəfəyə 10-15 dəqiqə qalırlar, aralarda soyuq suda və ya duşun altında sərinləşir və bol su içirlər. Başınız gicəllənərsə, dərhal hovuzdan çıxın.

Gümüş bəzək əşyaları kükürdlü suda qaralır, ona görə suya girməzdən əvvəl onları çıxarmaq daha yaxşıdır.

Hamam qaydaları və etiket

Ümumi zallarda kişilər və qadınlar ayrı çimir. Yerli sakinlər adətən çılpaq çimir, amma çimərlik paltarında girsəniz, heç kim sizə söz deməyəcək. Ümumi zallarda başqa ziyarətçilərin şəklini çəkmək olmaz.

Uşaqları yalnız ayrıca otaqlara buraxırlar və onlar isti suda böyüklərdən az qalmalıdırlar. Hamamlar rəsmi yaş həddi barədə heç nə dərc etmir.

Chreli Abano hamamında otağa öz yeməyinizi və içkinizi gətirə bilərsiniz, yalnız balıq və dəniz məhsulları gətirmək olmaz. Hamamların içində siqaret çəkmək, istənilən başqa binada olduğu kimi, qadağandır.

Hamamlara necə getmək olar

Ən yaxın metro stansiyası Avlabaridir. Oradan Abanotubaniyə qədər təxminən 1 km məsafə var. Metexi körpüsündən keçən yol enişlə gedir və piyada təxminən 15 dəqiqə çəkir, amma geri qayıdanda yoxuşa qalxmalı olacaqsınız.

Azadlıq meydanı stansiyasından Köhnə şəhərin içi ilə piyada təxminən 20 dəqiqəyə çatmaq olar. Metroda gediş də Tbilisinin ictimai nəqliyyatında istənilən gediş kimi Metromoney kartı ilə 1 lari tutur.

Gürcüstanda taksini ən asan tətbiq vasitəsilə çağırmaq olar, şəhər mərkəzindən hamamlara gediş 4-7 lari tutur.

Chreli Abano hamamının arxasındakı dərə hündürlüyü 22 m olan Leqvtaxevi şəlaləsinə aparır, Narikala qalasına qalxan kanat yolu da yaxınlıqdan başlayır.

Gürcüstanda küçə cinayətkarlığı aşağı səviyyədədir, amma Köhnə şəhərdə cibgirlər olur, ona görə pasportu və böyük məbləğdə pulu qaldığınız yerdə saxlamaq daha yaxşıdır.

Bir az tarix

Rəvayətə görə, şəhər öz yaranmasını isti bulaqlara borcludur. V əsrdə çar Vaxtanq Qorqasali ovda olanda onun şahini qırqovulun dalınca düşüb və qırqovul isti bulağa yıxılıb. Çar bulağın ətrafında şəhər salınmasını əmr edib, Tbilisi adı da gürcü dilində «isti» mənasını verən «tbili» sözündən gəlir.

Orta əsrlərdə şəhərdə təxminən 65 hamam olub. Aleksandr Puşkin 1829-cu ildə bu hamamlarda olub və belə yazıb: «Ömrümdə nə Rusiyada, nə də Türkiyədə Tiflis hamamlarından daha dəbdəbəli bir şeyə rast gəlməmişəm».

Aleksandr Düma 1858-ci ildə Tiflisdə qaldığı müddətdə gündaşırı hamama gedirdi və Parisdə niyə belə hamamların olmadığına təəccüblənirdi. Yazıçıların heç biri konkret hamamın adını çəkməyib, ona görə onların Chreli Abano və ya Royal Bath hamamında çimdikləri barədə deyilənlər sadəcə rəvayət olaraq qalır.

Əsas məqamlar

• Tbilisinin kükürdlü hamamları Abanotubani məhəlləsindədir və onların demək olar ki, hamısı ayrıca otaqları icarəyə verir.
• Otağın bir saatı bütün dəstə üçün 120-600 lari tutur, yeganə ümumi zal isə 5 nömrəli hamamdadır və orada bir saat kişilər üçün 10 lari, qadınlar üçün 6 laridir.
• Kisi 10-20 lari tutur və nağd ödənilir, dəsmal və başmağı isə özünüzlə gətirmək daha ucuzdur.
• Həftəsonu üçün otağı 2-3 gün əvvəldən sifariş edin və vaxtınızdan 15-20 dəqiqə tez gəlin.
• Su 38-40°C temperatura qədər qızdırılır, ona görə hamam hamilə qadınlara, ürək və ya təzyiq problemi olan insanlara uyğun deyil.