Gürcüstanda biznes üçün idxal və ixrac: rüsumlar, ƏDV və azad zonalar

Gürcüstana gətirilən malların çoxu gömrük rüsumundan azaddır, amma idxalçılar sərhəddə demək olar ki, bütün mallara görə 18% ƏDV ödəyir. İxrac isə heç bir rüsuma tabe deyil. Bəzi xarici istehsalçılar məhz bu gömrük rejiminə görə anbarını və ya zavodunu Gürcüstanın azad sənaye zonalarından birində qurur.

Gömrük rüsumu: malların çoxu üçün ödəniş yoxdur

Malların təxminən 90%-i Gürcüstana rüsumsuz daxil olur. Qalanlarına iki dərəcədən biri tətbiq edilir, 5% və ya 12%. Bunlar əsasən kənd təsərrüfatı məhsulları, ərzaq və tikinti materiallarıdır.

Gürcüstanda ixrac rüsumu ümumiyyətlə yoxdur, ona görə mal xaricə göndəriləndə gömrüyə heç nə ödənilmir.

İdxal ƏDV-si: sərhəddə 18%

Rüsum tutulub-tutulmamasından və şirkətin dövriyyəsindən asılı olmayaraq, demək olar ki, hər idxala 18% ƏDV hesablanır; Vergi Məcəlləsi yalnız ayrı-ayrı malları, məsələn, dərmanları və minik avtomobillərini bu vergidən azad edir. Baza gömrük dəyəridir (malın qiyməti üstəgəl Gürcüstan sərhədinə qədər beynəlxalq daşıma və sığorta), üstünə idxal rüsumu gəlir. Spirtli içki və tütün kimi aksizli mallarda bazaya aksiz də əlavə olunur.

Rüsum bazaya daxil olduğu üçün ƏDV hesab-fakturanın düz 18%-indən çox çıxır. Tutaq ki, gömrük dəyəri 10 000 dollar olan mala 12% rüsum düşür: əvvəlcə 1 200 dollar rüsum ödəyirsiniz, sonra 11 200 dollar üzərindən 18% ƏDV. Nəticədə ƏDV 1 800 dollar yox, 2 016 dollar olur.

Bundan sonra bu ƏDV ilə nə olacağı şirkətin qeydiyyatından asılıdır. ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyatda olan şirkət onu adi bəyannamədə əvəzləşdirilən ƏDV kimi geri alır, qeydiyyatsız şirkət isə malın maya dəyərinə qatır.

Dövriyyə istənilən 12 ay ərzində 100 000 lari həddini aşan kimi qeydiyyatdan keçmək məcburidir. Gömrük üçün ayrıca qayda yoxdur: hədd də, aylıq bəyannamələr də Gürcüstanda biznes mühasibatlığı üçün ümumi qaydalarla eynidir.

Nəyi bəyan etmək lazımdır, nəyə icazə tələb olunur

Şəxsi göndərişlərə güzəşt var: dəyəri 300 lariyə qədər, çəkisi 30 kq-dan çox olmayan Gürcüstana gələn bağlamalar rüsumsuz buraxılır. Kommersiya mallarına bu güzəşt şamil olunmur: biznes üçün idxal və ya ixrac olunan hər şey, miqdarı və dəyəri nə qədər az olsa da, bəyan edilməlidir.

Ayrıca icazə və ya sertifikat yalnız qısa bir siyahı üçün lazımdır:

• silah və partlayıcı maddələr
• narkotik və psixotrop maddələr
• antikvar əşyalar və sənət əsərləri
• zəhərlər
• dərmanlar
• bitkilər, heyvanlar və onların hissələri
• yüksəktezlikli radioelektron cihazlar
• radioaktiv materiallar
• tullantılar
• xüsusi nəzarətdə olan dərmanlar

Bu malların bəzilərini, məsələn dərmanları satmaq üçün fəaliyyətin özünə də lisenziya və ya icazə lazımdır. Bu məsələni Gürcüstanda biznes lisenziyası qaydaları tənzimləyir.

Azad ticarət sazişləri: Aİ, Çin, MDB və başqaları

Gürcüstanın Avropa İttifaqı, MDB ölkələri, Türkiyə, Çin, dörd EFTA ölkəsi, Honkonq, Böyük Britaniya və BƏƏ ilə azad ticarət sazişləri var. Aİ ilə saziş Assosiasiya Sazişinin tərkib hissəsi olan Dərin və Hərtərəfli Azad Ticarət Zonasıdır (DCFTA). Gürcüstan 2009-cu ildə MDB-dən çıxdığı üçün bu ölkələrlə ticarət ikitərəfli sazişlərlə tənzimlənir.

Gürcüstan boyda ölkələrdən çox azı həm Aİ, həm də Çin bazarına güzəştli çıxış əldə edə bilib. Gürcüstanda istehsal olunan və ya burada ciddi emaldan keçən mallar bu sərhədləri sıfır və ya aşağı rüsumla keçir.

Aşağı dərəcədən yararlanmaq üçün malın Gürcüstan mənşəli olduğunu göndərişdən əvvəl alınmış sertifikatla sübut etmək lazımdır: DCFTA üzrə Aİ üçün EUR.1, MDB istiqamətləri üçün CT-1, Çin üçün isə azad ticarət sazişi üzrə sertifikat. Sertifikatı hesab-fakturalar və istehsal sənədləri əsasında Gəlirlər Xidməti (Revenue Service) və ya Ticarət Palatası verir.

Hazırda Aİ ilə ticarətə şamil olunan yenilənmiş Pan-Avropa-Aralıq dənizi mənşə qaydalarına görə EUR.1 sertifikatı verildiyi gündən 10 ay qüvvədə qalır, CT-1 və Çin sertifikatları isə 12 ay. Sertifikat Gürcüstanda yox, təyinat ölkəsinin gömrüyünə təqdim olunur.

Müntəzəm ixrac edən şirkətlər təsdiqlənmiş ixracatçı statusu üçün müraciət edə bilər. Bu statusla hər göndəriş üçün ayrıca sertifikat almağa ehtiyac qalmır, mənşə birbaşa kommersiya hesab-fakturasında göstərilir.

Azad sənaye zonaları: demək olar ki, vergisiz ixrac istehsalı

Tbilisi, Kutaisi və Potidə azad sənaye zonaları fəaliyyət göstərir və hər birinin öz gömrük rejimi var. Zonada istehsal olunan mal ölkənin adi gömrük qaydalarına yalnız zonadan çıxıb Gürcüstanın qalan ərazisinə keçəndə tabe olur.

Zonada ixrac üçün istehsal aparan şirkət mənfəət vergisi, əmlak vergisi və gömrük rüsumu ödəmir, idxal etdiyi xammala da ƏDV tutulmur. İşçilər isə 20% gəlir vergisini yenə də ödəyir və onu özləri bəyan edir. Yığım pensiya sisteminə ayırmalar da Gürcüstanın hər yerində olduğu kimi qalır: işəgötürəndən 2%, işçidən də 2%.

Zonada istehsal olunan mal Gürcüstanın daxili bazarında satılanda isə başqa qaydalar qüvvəyə minir. Belə satışa ƏDV tətbiq olunur, zona şirkəti isə üstəlik satış dəyərinin 4%-i həcmində əlavə ödəniş edir.

Gömrük rəsmiləşdirməsi necə aparılır

Standart rəsmiləşdirmə 1-3 iş günü çəkir, sadə göndərişlər isə elə həmin gün buraxıla bilər. Bəyannamə şirkətin rs.ge portalındakı kabineti vasitəsilə verilir və müvafiq gömrük məntəqəsində işlənir.

Mürəkkəb və ya baha göndərişlər üçün şirkətlər adətən gömrük brokeri tutur. Sadə bəyannamə üçün qanun bunu tələb etmir, amma səhv mal kodu və ya sənəddəki xəta brokerin haqqından baha başa gəlir. Ona görə şirkətlərin çoxu, heç olmasa ilk vaxtlar, brokerlə işləyir.