Տոներ և հանգստյան օրեր Վրաստանում 2026-2027. օրացույց, ինչն է փակ, ավանդույթներ

Վրաստանում տարեկան 18 պաշտոնական տոնական օր կա՝ 14 ֆիքսված ամսաթիվ և Զատկի 4 օր։ Եթե տոնը շաբաթ կամ կիրակի է ընկնում, հաջորդ երկուշաբթին սովորական աշխատանքային օր է մնում։ Ամանորի օրերին կառավարությունը հաճախ լրացուցիչ հանգստյան օրեր է հայտարարում, բայց դրանք միայն պետական հիմնարկներին են վերաբերում։

Տոներին փակ են բանկերն ու Արդարադատության տունը (Public Service Hall), լեռնային հանգստավայրերում ամենաեռուն օրերն են սկսվում, իսկ Թբիլիսիի կենտրոնում փողոցները փակում են երթերի ու համերգների համար։ Տոն օրը աշխատելու վարձատրությունն էլ իր առանձին կանոններն ունի։

Վրաստանի պաշտոնական տոները

Հանգստյան օրերի ցանկը սահմանված է Աշխատանքային օրենսգրքի 30-րդ հոդվածով։ Վերջին անգամ այն փոխվել է 2024 թվականին, երբ ցանկում հայտնվեց մայիսի 17-ը՝ Ընտանիքի սրբության և ծնողների հանդեպ հարգանքի օրը։ Մայիսի 1-ը Վրաստանում տոն չէ։

2026 թվականին դեռ երկու տոն է մնացել՝ հոկտեմբերի 14-ը (չորեքշաբթի) և նոյեմբերի 23-ը (երկուշաբթի)։ 2027-ին ամենաերկար հանգիստը Զատկինն է՝ ապրիլի 30-ից մայիսի 3-ը, անընդմեջ 4 օր։

Տեղափոխվո՞ւմ է տոնը, եթե շաբաթ-կիրակի է ընկնում

Ոչ։ Եթե տոնը համընկնում է հանգստյան օրվա հետ, ինչպես 2027-ին մայիսի 9-ը և օգոստոսի 28-ը, դրա դիմաց լրացուցիչ օր չի տրվում։ Բայց օրենքը կառավարությանը թույլ է տալիս որոշմամբ հավելյալ հանգստյան օրեր հայտարարել, և Նոր տարվա ու Զատկի առիթով դա հաճախ է արվում։

Այդ օրերը միայն պետական հիմնարկներին են վերաբերում։ 2025-ի հունվարին պետական ծառայողները հանգստացան նաև հունվարի 3-ին, 6-ին և 8-10-ին, 2026-ի հունվարին՝ հունվարի 5-ին և 6-ին։ Բանկերն ու մասնավոր ընկերությունները այդ օրերին սովորականի պես աշխատում են։ 2027-ի հունվարի հավելյալ օրերը սովորաբար դեկտեմբերի վերջին են հայտնի դառնում։

Ի՞նչն է բաց տոն օրերին, ի՞նչը՝ փակ

Պաշտոնական տոներին փակ են՝

• պետական հաստատություններն ու Արդարադատության տունը, որը չի աշխատում հունվարի 1-2-ին.
• բանկերի մասնաճյուղերը, թեև բանկոմատներն ու բանկային հավելվածները գործում են.
• Վրաստանի փոստային բաժանմունքները, որոնք փակ են նաև ամեն կիրակի.
• Վրաստանի ազգային թանգարանի կազմի մեջ մտնող թանգարանները, որոնք փակ են նաև ամեն երկուշաբթի։

Սուպերմարկետները բաց են, թեև դեկտեմբերի 31-ին և հունվարի 1-2-ին հաճախ կրճատ գրաֆիկով, իսկ թաղի փոքր խանութները կարող են մի քանի օրով փակվել։ 24 ժամ աշխատող դեղատները, ռեստորանները, տաքսին ու հասարակական տրանսպորտը շարունակում են աշխատել։

Նոր տարի և Սուրբ Ծնունդ

Նոր տարին տարվա գլխավոր ընտանեկան տոնն է։ Ավանդույթի համաձայն, մեկվլեն, այսինքն՝ կեսգիշերից հետո տան շեմն առաջինն անցնող հյուրը, ամբողջ տարվա բախտն է բերում։ Սեղանին անպայման գոզինաքի է լինում՝ մեղրով ընկույզ, իսկ Գուրիայում և Սամեգրելոյում ընտանիքները չիչիլակի են դնում՝ պնդուկի տաշեղներից պատրաստված փոքրիկ «տոնածառ», որն այրում են Աստվածահայտնության օրը։

Հունվարի 2-ը Բեդոբան է. ինչպես անցկացնես այդ օրը, այնպես էլ կանցնի ամբողջ տարին։ Հին Նոր տարին՝ հունվարի 14-ը, աշխատանքային օր է։ 2025/26-ի Ամանորի գիշերը Թբիլիսիի մետրոն ու ավտոբուսներն անվճար աշխատեցին մինչև 03:00-ն, մինչդեռ Թբիլիսիի հասարակական տրանսպորտը սովորաբար կեսգիշերին մոտ կանգ է առնում։ Այս որոշումն ամեն տարի նորից է ընդունվում դեկտեմբերի վերջին։

Սուրբ Ծննդյան օրը՝ հունվարի 7-ին, Թբիլիսիով անցնում է Ալիլո երթը։ Այն մոտ 14:00-ին մեկնարկում է Առաջին Հանրապետության հրապարակից, անցնում Ռուսթավելու պողոտայով ու Ազատության հրապարակով և հասնում Սամեբա տաճար։ Մասնակիցները սնունդ, հագուստ և գումար են հավաքում մանկատների ու ծերանոցների համար, իսկ երթուղին փակվում է երթևեկության համար։

Հունվարի 1-ից 7-ը շատերը լեռներ են մեկնում, ուստի Վրաստանի լեռնադահուկային հանգստավայրերը հենց այդ օրերին են ամենամարդաշատն ու ամենաթանկը։

Զատիկ

2027 թվականին ուղղափառ Զատիկը մայիսի 2-ին է, իսկ Մեծ պահքը սկսվում է մարտի 15-ին։ Հանգստյան օրերն են Ավագ ուրբաթը, Ավագ շաբաթը, Զատկի կիրակին և Զատկի երկուշաբթին՝ ընդամենը 4 օր։

Ձվերը կարմիր են ներկում, իսկ գլխավոր գիշերային պատարագը կեսգիշերին մոտ Սամեբա տաճարում է անցնում։ Զատկի երկուշաբթին պաշտոնապես Ննջեցյալների հիշատակի օրն է. ընտանիքները գերեզմանատուն են այցելում և շիրիմներին կարմիր ձու, զատկական հաց ու գինի են թողնում, ուստի քաղաքից դուրս տանող ճանապարհները խցանված են լինում։

Այլ ամսաթվեր, որ արժե իմանալ

• Մայիսի 26, Անկախության օր. համերգներ ու տոնավաճառ Թբիլիսիի կենտրոնում, Ռուսթավելու պողոտան սովորաբար մի քանի օրով փակ է լինում։
• Հոկտեմբերի 14, Մցխեթոբա. գլխավոր պատարագը Մցխեթայի Սվետիցխովելի տաճարում է, և ուխտավորներ են գալիս ամբողջ երկրից։
• Թբիլիսոբա՝ քաղաքի տոնը հոկտեմբերին, որը նշվում է 1979 թվականից. համերգներ, տոնավաճառներ ու ուտեստներ հին Թբիլիսիում՝ Ռիկեի, Օրբելիանի հրապարակի, Գուդիաշվիլի փողոցի և Մեթեխի կամրջի շրջակայքում։ 2026-ին այն անցկացվեց հոկտեմբերի 3-4-ին, ամսաթիվն ամեն տարի քաղաքապետարանն է հայտարարում։
• Ռթվելի՝ խաղողի բերքահավաքը. ոչ թե օրացույցի մեկ օր, այլ մի ամբողջ սեզոն, որը Կախեթիում սեպտեմբերից հոկտեմբեր է տևում։
• Լամպրոբա Սվանեթիում. ջահերով երթ փետրվարի կեսին, սովորաբար փետրվարի 14-ին՝ Մեստիայում։

Աշխատանքը տոն օրը

Աշխատանքային օրենսգրքով տոն օրվա աշխատանքն արտաժամյա է համարվում։ Այն վճարվում է բարձրացված դրույքով, որի չափի շուրջ աշխատողն ու գործատուն իրենք են պայմանավորվում. օրենքը ֆիքսված գործակից չի սահմանում։ Հավելավճարի փոխարեն կողմերը կարող են լրացուցիչ հանգստյան օրերի մասին պայմանավորվել։

Աշխատողը կարող է նաև պաշտոնական տոների փոխարեն այլ օրեր հանգստանալ, եթե դա ամրագրված է աշխատանքային պայմանագրում։ Տոներից բացի, յուրաքանչյուրն իրավունք ունի տարեկան առնվազն 24 աշխատանքային օր վճարովի արձակուրդի. սա պայմանագրով Վրաստանում աշխատելու հիմնական երաշխիքներից է։

Գործնական խորհուրդներ տոների համար

• Արդարադատության տանն ու պետական հաստատություններում գործերն ավարտեք մինչև դեկտեմբերի 31-ը. հունվարի առաջին օրերին դրանք փակ են, իսկ որոշ տարիներ գրեթե մինչև հունվարի 10-ը չեն աշխատում։
• Տոներին միջազգային չվերթից 2,5-3 ժամ առաջ եկեք օդանավակայան։
• Նոր տարվա համար լեռներում ու Բաթումիում կացարանը նախօրոք ամրագրեք։
• Հունվարի 7-ին, մայիսի 17-ին և մայիսի 26-ին Թբիլիսիի կենտրոնի մի մասը փակ է լինում, ուստի շրջանցիկ ճանապարհի համար ժամանակ հաշվեք։

Գլխավորը հակիրճ

• Պաշտոնական տոնական օրերը 18-ն են՝ ներառյալ Զատկի 4 օրը. մայիսի 1-ը դրանց թվում չէ։
• Շաբաթ-կիրակի ընկնող տոնը չի տեղափոխվում, իսկ կառավարության հավելյալ հանգստյան օրերը միայն պետական հիմնարկներին են վերաբերում։
• Տոներին փակ են բանկերը, փոստը, Արդարադատության տունն ու պետական հաստատությունները, իսկ սուպերմարկետները, դեղատներն ու տրանսպորտն աշխատում են։
• 2027-ի Զատիկը մայիսի 2-ին է, հանգստյան օրերը՝ ապրիլի 30-ից մայիսի 3-ը։
• Տոն օրվա աշխատանքը վճարվում է որպես արտաժամյա՝ համաձայնեցված դրույքով։