Gürcüstanda vergi rezidentliyi: 183 gün qaydası

Gürcüstanda vergi rezidentliyini yaşayış icazəsi ilə tez-tez qarışdırırlar, halbuki bunlar fərqli qaydaları olan iki ayrı statusdur. Yaşayış icazəsi ölkədə qanuni yaşamaq hüququ verir. Vergi rezidentliyi isə vergini harada ödəməli olduğunuzu müəyyən edir və onu yaşayış icazəsi olmadan da əldə etmək mümkündür.

Əksər insanlar ölkədə 183 gün keçirdikdən sonra vergi rezidenti olur. Varlı şəxslər bu tələbi yerinə yetirmədən HNWI statusu üçün müraciət edə bilər.

Gürcüstanın vergi rezidentliyi nə verir

Əsas üstünlük rezidentlik sertifikatıdır. Onu ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında sazişə əsasən təqdim edirsiniz və eyni gəlirə görə ikinci dəfə vergi ödəmirsiniz. Gürcüstan yalnız Gürcüstan mənbəli gəlirdən vergi tutur. Adi gəlirə 20%, Gürcüstan mənbəli dividend və faizlərə isə 5% dərəcə tətbiq olunur.

Passiv xarici gəlir, məsələn, xarici şirkətlərin dividendləri və xarici bankların faizləri, rezident olub-olmamağınızdan asılı olmayaraq vergidən azad qalır. Çətinlik «Gürcüstan mənbəyi» anlayışındadır və bu məqamda ən çox distant işçilər yanılır.

Vergi Məcəlləsinin 104-cü maddəsinə görə, xidmət göstərən şəxs Gürcüstanın vergi rezidentidirsə, bu xidmətlərdən əldə edilən gəlir həmişə Gürcüstan mənbəli sayılır. Müştərinin harada olması və ödənişin hansı ölkədən gəlməsi burada rol oynamır.

Gürcüstanda fiziki olaraq gördüyünüz işə görə aldığınız maaş da Gürcüstan mənbəli gəlirdir. İşəgötürən Gürcüstandan kənarda olsa və pul xarici hesabdan gəlsə belə, bu maaşdan burada vergi tutulur. Həqiqətən vergisiz qalan isə passiv xarici gəlirdir: xarici şirkətin dividendləri, xarici bankdakı hesab üzrə faizlər və ya xarici lisenziatın ödədiyi royalti.

183 gün qaydası

Rezidentliyə aparan əsas yol cari vergi ilində bitən istənilən fasiləsiz 12 ay ərzində Gürcüstanda 183 gün və ya daha çox qalmaqdır. Ölkədə faktiki olduğunuz təqvim günləri hesablanır və onların ardıcıl olması vacib deyil. Gəldiyiniz gün də, getdiyiniz gün də tam gün sayılır.

Vergi Məcəlləsinin 34-cü maddəsinə görə, müalicə, istirahət, ezamiyyət və ya təhsil üçün Gürcüstandan kənara səfərlər də Gürcüstanda keçirilmiş vaxt kimi sayılır. Başqa səfərlər isə hesablamanı yalnız dayandırır, onu sıfırlamır.

Status hər təqvim ili üçün ayrıca müəyyən edilir və 12 aylıq dövr əvvəlki ildə başlaya bilər. Tutaq ki, Gürcüstana 2025-ci il sentyabrın 1-də gəlmisiniz və o vaxtdan burada yaşayırsınız. 2025-ci il üçün cəmi 122 gününüz olur. 2026-cı ilin mart ayının əvvəlində son 12 ayda 183 gün tamamlanır və siz 2026-cı il üçün rezident olursunuz. Sizi əvvəlki il üçün rezident etmiş günlər növbəti ildə ikinci dəfə hesablanmır.

183 gün olmadan rezident olmaq mümkündürmü?

Mümkündür, amma yalnız çox varlı insanlar üçün. Vergi Məcəlləsinin 34-cü maddəsi onlar üçün HNWI (High Net Worth Individual, yəni böyük sərvət sahibi) statusunu nəzərdə tutur. 2023-cü il aprelin 15-dən bu statusun verilməsi qaydasını maliyyə nazirinin 60 nömrəli əmri müəyyən edir. Statusu almaq üçün Gürcüstanda 183 gün yaşamaq lazım deyil, lakin üç şərtin hamısına cavab verməlisiniz:

• Sənədlə təsdiqlənmiş aktivlərinizin dəyəri 3 mln ₾ həddini aşır və ya müraciətdən əvvəlki üç vergi ilinin hər birində gəliriniz 200 000 ₾ məbləğindən çox olub.
• Gürcüstanda lari ekvivalenti ən azı 500 000 $ olan aktivləriniz var. Bu aktivlər birinci şərtdəki həmin 3 milyona daxil ola bilər.
• Sizin Gürcüstanda yaşayış icazəniz və ya Gürcüstan vətəndaşlığınız var, yaxud müraciətdən əvvəlki son vergi ilində Gürcüstan mənbəli ən azı 25 000 ₾ gəlir əldə etmisiniz.

Ərizəni Gəlirlər Xidmətinə şəxsən və ya nümayəndə vasitəsilə, kağız formada və ya rs.ge saytında onlayn təqdim edirsiniz. Sənədlər qaydasındadırsa, xidmət 7 iş günü ərzində işi maliyyə nazirinə göndərir və rezidentlik barədə qərarı nazir verir. Sənədlərdə nöqsan olsa, onu düzəltmək üçün sizə 30 günə qədər vaxt verilir.

Bütün məbləğlər müraciət günü Gürcüstan Milli Bankının rəsmi məzənnəsi ilə hesablanır. Status bir vergi ili üçün verilir və sertifikatı yalnız müraciət etdiyiniz il üçün almaq olar. Növbəti il üçün ərizəni və bütün sənədləri yenidən təqdim etməli olacaqsınız.

Bəzi saytlar hələ də HNWI statusunun 2023-cü ildə ləğv edildiyini yazır. Əslində 2023-cü il iyunun 14-də yalnız 2010-cu ilin köhnə əmri qüvvədən düşüb, yeni qaydalar isə artıq o vaxt tətbiq olunurdu. Bu yol çox varlı insanlar üçün nəzərdə tutulub, qalanların isə 183 gün qaydasından başqa yolu yoxdur.

Statusu necə sübut etməli: vergi rezidentliyi sertifikatı

Ölkədə faktiki olaraq keçirdiyiniz 183 gün sizi formal olaraq rezident edir. Amma praktiki məqsədlər üçün, məsələn, Azərbaycanda ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında sazişə əsasən güzəşt almaq üçün rəsmi vergi rezidentliyi sertifikatı lazımdır.

Hazırda Gürcüstanın ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında qüvvədə olan 58 sazişi var. Azərbaycan da bu siyahıdadır, ona görə də eyni gəlirdən iki ölkədə vergi tutulmasının qarşısını almaq üçün həmin sazişə istinad etmək olar. Güzəşt üçün Azərbaycanın və ya başqa ölkənin vergi orqanına, yaxud banka məhz sertifikatı təqdim edirsiniz, çünki 183 günü özünüz saymağınız Gürcüstandan kənarda heç kimə heç nə sübut etmir.

Ərizəni rs.ge saytındakı kabinetinizdən, özünüz gedərək və ya nümayəndə vasitəsilə verə bilərsiniz. Standart 183 gün yolunda Gəlirlər Xidməti sərhəd keçidləri ilə bağlı öz məlumatlarını yoxlayır və sizdən bilet və ya otel bronu istəmir.

Sertifikat pulsuzdur, amma onu 20 iş günü ərzində hazırlayırlar. 50 ₾ ödəsəniz, müddət 5 iş gününə qədər qısalır. 100 ₾ müqabilində sənədi 1 iş günündə verirlər.

Əsas statusla yanaşı tətbiq olunan güzəştli vergi rejimləri

Standart 20% dərəcə Gürcüstan mənbəli adi gəlirə tətbiq olunur, amma bəzi kateqoriyalar daha az ödəyir. Gürcüstanda fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keçdikdən sonra rs.ge saytında ayrıca ərizə ilə kiçik biznes statusu ala bilərsiniz. Bu status illik dövriyyə 500 000 ₾ (≈ 192 000 $) həddini keçənə qədər ondan cəmi 1% ödəməyə imkan verir.

Hədd keçiləndə həmin ayın əvvəlindən ilin sonunadək qazandığınız bütün gəlirə 3% dərəcə tətbiq olunur. İllik gəliri 30 000 ₾ (≈ 12 000 $) məbləğini keçməyən mikrobiznes isə ümumiyyətlə vergi ödəmir.

Bu rejimlər vergi rezidentliyi qaydalarını əvəz etmir, onlarla yanaşı tətbiq olunur.

Onlar Gürcüstan mənbəli gəlirin nə sayıldığını da dəyişmir. Kiçik biznes statusu olan və Gürcüstandan xarici müştərilər üçün işləyən frilanser bu gəlirdən yenə vergi ödəyir, sadəcə dərəcə 20% deyil, 1% olur.

İllik vergi bəyannaməsi

Biznes aparan və ya vergiyə cəlb olunan gəlir əldə edən vergi rezidentləri illik bəyannaməni rs.ge saytındakı şəxsi kabinet vasitəsilə növbəti ilin martın 31-dək təqdim edir. Bəyannamənin hansı hallarda mütləq olduğunu, hansı hallarda isə tələb olunmadığını fərdi qaydada dəqiqləşdirmək daha yaxşıdır. Muzdlu işçilər, özünüməşğul şəxslər və şirkət sahibləri üçün qaydalar fərqlidir.

Beynəlxalq vergi məsələləri, o cümlədən Gürcüstanla Azərbaycan arasındakı sazişin sizə necə tətbiq olunması, şəxsi vəziyyətinizdən çox asılıdır. Başqa ölkədə artıq vergi öhdəlikləriniz varsa, yalnız ümumi icmala güvənməyin. Hər iki ölkənin qanunlarını bilən vergi məsləhətçisi ilə danışın.